യാതൊരു ചിന്തയുമില്ലാതെയാണ് ഞാൻ ആ പൂക്കൾക്ക് താഴെ എന്റെ കൈകൾ വെച്ചത്. അവയെ പറിച്ചെടുക്കാനായിരുന്നില്ല. വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനും ആയിരുന്നില്ല. അതിന്റെ ഭാരം അറിയാൻ മാത്രം അത്രയുമടുത്ത് നിൽക്കാൻ…
ഒരു സാധാരണ നിരത്തിനോട് ചേർന്ന്, ആരോടും ഒന്നും ചോദിക്കാതെ അവ അങ്ങനെ വിടർന്നുനിൽക്കുകയായിരുന്നു. കാറുകൾ കടന്നുപോയി. ഇലകളിൽ പൊടിവന്നടിഞ്ഞു. ഉച്ചതിരിഞ്ഞ സമയം മെല്ലെ കടന്നുപോയിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എന്നിട്ടും, കാലാകാലങ്ങളായി പൂക്കൾ ചെയ്യുന്നതുപോലെ അവയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരുന്നു: കണ്ടുനിൽക്കാൻ ആരെങ്കിലും നിൽക്കുമോ ഇല്ലയോ എന്നതൊന്നും വകവെക്കാതെ, ഈ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ പൂർണ്ണമായി വിടർന്നുനിൽക്കുക.
കുറച്ചുനേരത്തേക്ക് എന്റെ കൈകൾ അതിനുതാഴെ വെറുതെ ഇരുന്നു. ഇത്ര ചെറിയൊരു പ്രവൃത്തിയിൽ ജീവിതത്തിന്റെ എത്ര വലിയ അർത്ഥമാണ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ചെറുപ്പത്തിൽ സ്നേഹമെന്നാൽ സ്വന്തമാക്കലാണെന്ന് നമ്മൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. എന്തെങ്കിലും മനോഹരമാണെന്ന് കണ്ടാൽ, അത് നമുക്കൊപ്പം കൊണ്ടുപോകാൻ നാം ആഗ്രഹിക്കും. അതൊരു പൂവാകാം, ഒരു നിമിഷമാകാം, ഒരാളാകാം, നമ്മുടെ കുഞ്ഞിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രായമാകാം, അല്ലെങ്കിൽ ജീവിതത്തിലെ ഒരു കാലഘട്ടമാകാം. കാലം അതിനെ മാറ്റുന്നതിന് മുൻപ് അത് എക്കാലത്തേക്കുമായി സൂക്ഷിച്ചുവെക്കാൻ നമ്മൾ കൊതിക്കും.
പക്ഷേ കാലം എല്ലാത്തിനെയും മാറ്റും, നമ്മൾ എത്ര മുറുകെ പിടിച്ചാലും.
ഒരുപക്ഷേ പ്രായമേറുന്നത് ഈ പതുക്കെയുള്ള തിരിച്ചറിവ് കൂടിയാകാം; സ്നേഹമെന്നാൽ എപ്പോഴും പിടിച്ചുവെക്കലല്ല എന്ന വലിയ തിരിച്ചറിവ്. ചിലപ്പോൾ അതൊന്നിനെയും ശല്യപ്പെടുത്താതെ അടുത്തുനിൽക്കലാണ്. കൂടുണ്ടാക്കി അതിലിടാതെ തന്നെ താങ്ങായി നിൽക്കലാണ്. സ്വന്തമാക്കാൻ മനസ്സിന്റെ കോണിൽ എവിടെയോ ഒരിഷ്ടം ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിൽക്കൂടി, അവയെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഇടങ്ങളിൽ തന്നെ നിൽക്കാൻ അനുവദിക്കലാണ്.
‘ദി ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ അന്റോയിൻ ഡി സെന്റ്-എക്സുപെരി ഇങ്ങനെ എഴുതുന്നുണ്ട്: “നിന്റെ റോസാപ്പൂവിന് വേണ്ടി നീ വെറുതെ കളഞ്ഞ സമയമാണ് ആ പൂവിനെ ഇത്രമേൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാക്കുന്നത്.” ഇതിൽ ആ ‘വെറുതെ കളഞ്ഞ’ എന്ന വാക്ക് എന്നെ എപ്പോഴും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അളന്നെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നും ഉണ്ടാക്കാത്ത സമയത്തെയാണ് ഈ ലോകം ‘പാഴാക്കിക്കളഞ്ഞ സമയം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സുഖമില്ലാത്ത ഒരാളുടെ അരികിൽ വെറുതെ ഇരിക്കുന്നത്. ഒരു കുഞ്ഞ് പറഞ്ഞ കഥ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുമ്പോൾ അത് കേട്ടിരിക്കുന്നത്. ഒരിക്കലും പൂവിട്ടേക്കില്ലാത്ത ഒരു ചെടിക്ക് വെള്ളമൊഴിക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് വളരെ വേഗത്തിൽ സംസാരിച്ചിരുന്ന നമ്മുടെ അച്ഛനോ അമ്മയോ ഇപ്പോൾ ഒരു വാചകം പൂർത്തിയാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുമ്പോൾ ക്ഷമയോടെ കാത്തുനിൽക്കുന്നത്. എല്ലാവരും ഭക്ഷണം കഴിച്ചെഴുന്നേറ്റ ശേഷവും ആ തീൻമേശയ്ക്കരികിൽ കുറച്ചുനേരം കൂടി ഇരിക്കുന്നത്.
അവിടെ നേട്ടങ്ങളൊന്നുമില്ല. ഒരു ജോലിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. അവിടെ നടന്നതിന് തെളിവുകളുമില്ല. എന്നിട്ടും, ഒരു യഥാർത്ഥ ജീവിതം ഉണ്ടാകുന്നത് ഈ മണിക്കൂറുകളിൽ നിന്നാകാം.
ആ റോസാപ്പൂവ് അത്രമേൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാകുന്നത് അതീ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പൂവായതുകൊണ്ടല്ല; മറിച്ച് അതിനായി ആരോ ഒരാൾ അവിടെ കാത്തുനിന്നതുകൊണ്ടാണ്. അതിന് വെള്ളം വേണ്ടപ്പോൾ അത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരാൾ. അതിന്റെ ഭാവമാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച ഒരാൾ. ഒരിക്കലും തിരികെ കിട്ടാത്ത സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് കുറച്ചുസമയം അതിനായി പകുത്തുനൽകിയ ഒരാൾ.
പിന്നീടൊരിക്കലേക്ക് എടുത്തുവെക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ, സ്നേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പരിശുദ്ധമായ രൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് നാം നൽകുന്ന ‘ശ്രദ്ധ’. ഒന്നുകിൽ നിങ്ങൾ അതിപ്പോൾ കാണണം, അല്ലെങ്കിൽ ആ നിമിഷം കടന്നുപോകും.
ഈ ചിത്രത്തിലെ പൂക്കൾ വൈകാതെ കൊഴിഞ്ഞുവീഴും. ചിലതൊക്കെ ഇതിനോടകം വീണുപോയിട്ടുണ്ടാകാം. മറ്റൊരുകൂട്ടം പൂക്കൾ വരും, അതും ഇല്ലാതാകും. ഓരോ പൂവ് കൊഴിയുമ്പോഴും എന്നെന്നേക്കുമുള്ള ഒരു നഷ്ടമായി കരുതി മരം സങ്കടപ്പെടുന്നില്ല. അവസാനിച്ചതിനെയെല്ലാം അത് സ്വതന്ത്രമായി വിട്ടുകളയുകയും ജീവിതം തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു.
പക്ഷേ നമ്മൾ എപ്പോഴും അതിന് തയ്യാറാകാറില്ല. നമ്മൾ പഴയ മെസ്സേജുകൾ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കും. പഴയ ഫോട്ടോകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കും. ഇന്നില്ലാത്ത ഒരു മുറിയിൽ പണ്ടെങ്ങോ മുഴങ്ങിക്കേട്ട ഒരു ശബ്ദം നമ്മൾ അത്രമേൽ കൃത്യമായി ഓർക്കും. ഒരുപാട് മാറിയിട്ടും മനുഷ്യരുടെ പഴയ രൂപങ്ങളെ നാമിപ്പോഴും ഉള്ളിൽ ചുമക്കും.
ഒരു കുഞ്ഞ് വളരുമ്പോൾ, പണ്ട് നമ്മെ തിരഞ്ഞെത്തിയ ആ ചെറിയ കൈകൾ പതുക്കെ നമ്മെ വിട്ടുപോകാൻ തുടങ്ങും. പ്രായമേറുമ്പോൾ, ഒരിക്കലും തളരില്ലെന്ന് നാം കരുതിയ അച്ഛനോ അമ്മയോ വല്ലാതെ ദുർബലരാകും. സൗഹൃദങ്ങളുടെ രൂപം മാറും. ഒരു വീട് നമ്മൾ ഉപേക്ഷിച്ചുപോകും. കണ്ണാടിയിലെ മുഖം, എന്നോ ഒരിക്കൽ നാം വിദൂരമെന്ന് കരുതിയ മറ്റാരുടെയോ മുഖമായി മാറും.
ചേർത്തുപിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിൽ വലിയൊരു സ്നേഹമുണ്ട്. എന്നാൽ എപ്പോഴാണ് കൈകൾ തുറന്നുനൽകേണ്ടതെന്ന് പഠിക്കുന്നതിലുമുണ്ട് വലിയൊരു സ്നേഹം.
റെയ്നർ മരിയ റിൽക്കെ ‘ലെറ്റേഴ്സ് ടു എ യങ് പോയറ്റ്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ എഴുതുന്നുണ്ട്: “ഒരു മനുഷ്യൻ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെ സ്നേഹിക്കുക എന്നത്: ഒരുപക്ഷേ നമ്മുടെ കടമകളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ഒന്നാണത്.”
അതത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതാകാൻ കാരണം, യഥാർത്ഥ സ്നേഹം ‘എനിക്ക് നിന്നെ എങ്ങനെ സ്വന്തമാക്കാം’ എന്ന് മാത്രമല്ല ചോദിക്കുന്നത്. അത് ഇങ്ങനെ കൂടി ചോദിക്കേണ്ടതുണ്ട്: നിന്നെ എന്റെ സ്വന്തമാക്കി മാറ്റാതെ തന്നെ, എങ്ങനെ എനിക്ക് നിന്റെ കൂടെ നിൽക്കാൻ കഴിയും? നീ എന്തായിത്തീരണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാതെ തന്നെ എനിക്ക് നിന്നെ എങ്ങനെ കരുതാൻ കഴിയും? പണ്ടത്തെ നിന്നെ എപ്പോഴും തിരയുന്നതിന് പകരം, ഇന്നത്തെ നിന്നെ എനിക്ക് എങ്ങനെ ആദരിക്കാൻ കഴിയും?
ആ പൂക്കൾക്ക് താഴെ വെച്ച എന്റെ കൈകൾക്ക് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ അവയെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കാമായിരുന്നു. അതിന് പകരം, അത് തുറന്നുതന്നെയിരിന്നു.
നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലും അത്തരമൊരു കൈ ആവശ്യമുള്ള ആളുകളുണ്ടാകാം. മുറുകെ പിടിക്കുന്നതോ, എപ്പോഴും തിരുത്തുന്നതോ, നിയന്ത്രിക്കുന്നതോ ആയ ഒന്നല്ല. മറിച്ച് അരികിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു കൈ. അവർക്കായി ഇടമൊരുക്കുന്ന ഒരു കൈ. ജീവിതത്തിന്റെ ഭാരം താങ്ങാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുമ്പോൾ അവർക്ക് താഴെ ഒരു താങ്ങായി നിൽക്കുന്ന ഒരു കൈ.
ചിലപ്പോൾ നമുക്ക് നമ്മളോട് തന്നെ വേണ്ടതും അതാകാം. പെട്ടെന്ന് പൂവിടണം എന്ന് വാശിപിടിച്ച് സ്വന്തം ജീവിതത്തെ വല്ലാതെ വലിച്ചുനീട്ടാതിരിക്കുക. മറ്റുള്ളവരുടെ കാലഘട്ടങ്ങളുമായി നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ അളക്കുന്നത് നിർത്തുക. നമ്മൾ പൂവിടുന്ന കാലങ്ങളുണ്ടെന്നും, കാത്തിരിക്കേണ്ട കാലങ്ങളുണ്ടെന്നും, എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട് ശൂന്യമായി നിൽക്കുന്ന കാലങ്ങളുണ്ടെന്നും തിരിച്ചറിയുക.
ഇതിനൊന്നിനും ആ മരം ആരോടും മാപ്പ് ചോദിക്കാറില്ല. അതിലെ വേരുകളിൽ അത് അടിയുറച്ചുനിൽക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു.
ആ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ നേരത്ത് ഞാൻ ആ പൂക്കളെ എന്നോടൊപ്പം കൊണ്ടുപോയില്ല. ആർക്കും സ്വന്തമാകാതെ, ആ സൂര്യന് താഴെ, അവ എവിടെയായിരുന്നോ അവിടെത്തന്നെ ഞാൻ അവയെ ബാക്കിവെച്ചു. എന്നാൽ ആ നിമിഷത്തെ ഞാൻ എന്നോടൊപ്പം കൂട്ടി. ഒരുപക്ഷേ അതുമതിയാകും.
മായുന്നതിന് മുൻപ് മനോഹരമായതിനെയെല്ലാം വാരിക്കൂട്ടുകയെന്നതാകില്ല നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം. മറിച്ച്, അവ ഇവിടെയുള്ളപ്പോൾ ആരും കാണാതെ അവ കടന്നുപോകാതിരിക്കാൻ പാകത്തിൽ അത്രമേൽ സാന്നിധ്യമുള്ളവരായി നാം മാറുക എന്നതാകാം.
സൗന്ദര്യത്തിന് ചുറ്റും വേണമെങ്കിൽ ഒരു കൈക്ക് ഇറുകെപ്പിടിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ അതിനുതാഴെ തുറന്നുതന്നെയിരിക്കാം. രണ്ടാമത്തേതാണ് സ്നേഹത്തോട് കൂടുതൽ അടുത്തുനിൽക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചുതുടങ്ങുന്നു.
ഒരു പായ്മരം, ഇരുണ്ട ഒരു പായ്ക്കപ്പൽ, അസാധ്യമായ ഒരു നീല നിറത്തിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്ന ഒരു രൂപം, അതിനുചുറ്റും ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെയോ മറ്റെന്തൊക്കെയോ പോലെയോ കുറച്ചു ചെറിയ വട്ടങ്ങൾ…
എന്നാൽ ഈ ചിത്രത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ അവൻ വരയ്ക്കുന്നത് വെറുമൊരു വള്ളമല്ല എന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. മറ്റെന്തോ ആണ്.
ലോകത്തെ നോക്കിക്കാണുന്ന ഒരു പുതിയ രീതി.
ശരികൾക്കും തെറ്റുകൾക്കുമിടയിൽ ലോകം പൂർണ്ണമായും വിഭജിക്കപ്പെടാത്ത ഒരു പ്രായമുണ്ട്. കടലിന് ഇതേ നീല നിറം തന്നെ വേണമെന്ന് യാതൊരു നിർബന്ധവുമില്ലാത്ത പ്രായം. കാഴ്ചയുടെ അളവുകോലുകളെക്കുറിച്ചോ സമനിലയെക്കുറിച്ചോ ആരും വേവലാതിപ്പെടാതെ തന്നെ കറുത്ത നിറമുള്ള ഒരു പായ്ക്കപ്പലിന് കടലാസിന്റെ പകുതിയോളം ഒഴുകിനടക്കാം. സൂര്യന് എവിടെ വേണമെങ്കിലും ഉദിക്കാം. രൂപങ്ങളുടെ വലിപ്പച്ചെറുപ്പങ്ങൾ ഒരു പ്രശ്നമേയല്ല. ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾക്കൊന്നും അവിടെ വലിയ സ്ഥാനമില്ല.
ഒരുപക്ഷേ വളരുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലൊന്ന് ഇതായിരിക്കാം: ലോകം നേരത്തെ തന്നെ വരച്ചുവെച്ച അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കാൻ നാം അറിയാതെ പഠിച്ചുപോകുന്നു.
വരമ്പുകൾ എവിടെയാണെന്ന് നമ്മൾ പഠിക്കുന്നു.
വള്ളങ്ങൾ കണ്ടാൽ വള്ളങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെ ഇരിക്കണമെന്നും, ആകാശത്തിന് അതിന്റേതായ നിറങ്ങളുണ്ടെന്നും, വീടുകൾക്ക് കൃത്യമായ മേൽക്കൂരകൾ വേണമെന്നും നമ്മൾ പഠിച്ചെടുക്കുന്നു. വിജയത്തിന് ചില പ്രത്യേക രൂപങ്ങളുണ്ടെന്നും, യൗവ്വനം ചില പ്രത്യേക വഴികളിലൂടെ മാത്രമേ സഞ്ചരിക്കാവൂ എന്നും നാം മനസ്സിലാക്കുന്നു. മറ്റാരെങ്കിലും തിരുത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ നമ്മെത്തന്നെ തിരുത്താൻ നാം മിടുക്കന്മാരാകുന്നു.
കുട്ടികൾ ആ ശീലം ഇതുവരെ പഠിച്ചെടുത്തിട്ടില്ല.
ആ ബ്രഷ് പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കൈകളിലേക്ക് നോക്കൂ.
അതിൽ യാതൊരു മടിയുമില്ല.
ഈ ചിത്രം അവിടെ ഉണ്ടാകാൻ യോഗ്യതയുള്ളതാണോ എന്ന് അവൻ ചിന്തിക്കുന്നില്ല. മറ്റൊരു കുട്ടിയുടെ വരകളുമായി അവൻ ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നില്ല. ഇത് സാങ്കേതികമായി ശരിയാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുന്ന ഒരു കാണിയെക്കുറിച്ച് അവൻ ചിന്തിക്കുന്നതേയില്ല.
വരയ്ക്കുന്നതിലെ ആ ഒരു ആത്മാർത്ഥത മാത്രമേ അവിടെയുള്ളൂ.
ആ ബ്രഷ് കടലാസിലേക്ക് വീഴുന്നു. അവിടെ പുതിയൊരു ലോകം പിറക്കുന്നു.
എപ്പോഴാണ് നമുക്ക് ആ ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്നത് എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിക്കാറുണ്ട്.
എല്ലാവരും കയ്യടിക്കുന്ന ആ വലിയ ധൈര്യത്തെക്കുറിച്ചല്ല ഞാൻ പറയുന്നത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുമോ എന്നറിയുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ സ്വന്തമായൊന്നിനെ ഈ ലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ കാണിക്കുന്ന ആ ചെറിയ ധൈര്യം. അതെത്ര അപൂർവ്വമാണ്.
ഒരുപക്ഷേ സർഗ്ഗാത്മകത തുടങ്ങുന്നത് അവിടെനിന്നാകാം. ജീവിതവും.
ഒരുനാൾ, ഇഹാൻ ലോകത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പഠിക്കും. നിഴലുകൾ ചില പ്രത്യേക ദിശകളിലേക്കാണ് വീഴുന്നതെന്നും, വള്ളങ്ങൾക്കും സമുദ്രത്തിനും അതിന്റേതായ ചില നിയമങ്ങളുണ്ടെന്നും അവൻ പഠിക്കും. പരീക്ഷകൾ, സമയപരിധികൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾ, ജോലികൾ, ബാധ്യതകൾ, ട്രാഫിക് ബ്ലോക്കുകൾ, കലണ്ടറുകൾ… അങ്ങനെ മുതിർന്നവർ മനുഷ്യജീവിതത്തെ അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കാണാത്ത ഒട്ടേറെ അളവുകോലുകൾ അവൻ കണ്ടുപിടിക്കും.
അവൻ ഒരുപാട് കാര്യങ്ങളിൽ മിടുക്കനാകും.
എങ്കിലും ഈയൊരു കാര്യത്തിൽ അവൻ ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി മിടുക്കനാകരുതേ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഒരു ശൂന്യമായ കടലാസ് വെറുമൊരു ശൂന്യതയല്ലെന്നും, അതൊരു വലിയ സാധ്യതയാണെന്നും അവന്റെയുള്ളിലെ ഒരംശമെങ്കിലും എക്കാലവും വിശ്വസിക്കണം എന്ന് ഞാൻ കൊതിക്കുന്നു. നൽകപ്പെട്ട നിറങ്ങൾ തീർന്നുപോകുമ്പോൾ, സ്വന്തമായി മറ്റൊരു നിറം കണ്ടെത്താനാകുമെന്ന് അവൻ വിശ്വസിക്കണം. സ്നേഹിക്കപ്പെടാൻ മാത്രം ഒന്നും അത്ര പൂർണ്ണമാകേണ്ടതില്ല എന്ന് അവൻ പഠിക്കണം. “ഞാനിത് ചെയ്യുന്നത് ശരിയായ രീതിയിലാണോ?” എന്നതിനേക്കാൾ, “ഞാൻ എന്താണ് കാണുന്നത്?” എന്നതായിരിക്കണം ചിലപ്പോഴൊക്കെ അവന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം.
മേശപ്പുറത്ത് ചിതറിക്കിടക്കുന്ന മരക്കഷ്ണങ്ങൾ. നിറങ്ങൾ നിറച്ച ചെറിയ കുപ്പികൾ. പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാത്തിരിക്കുന്ന ഒരു കളിപ്പാട്ട കാർ. കുട്ടിക്കാലത്തിന്റെ വളരെ സാധാരണമായ ചില അവശിഷ്ടങ്ങൾ.
ചരിത്രപരമായതൊന്നും അവിടെ സംഭവിക്കുന്നില്ല.
എന്നിട്ടും, ഇത്തരം ചെറിയ നിമിഷങ്ങൾ ചേർത്തുവെച്ചാണ് ഒരു ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
നാം ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പോസ് ചെയ്യുന്ന ഫോട്ടോകളിലല്ല, മറിച്ച് സ്വയം കണ്ടെത്താനുള്ള ഈ ശ്രമങ്ങൾക്കിടയിൽ നാം ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകുന്ന ഇത്തരം സാധാരണ വൈകുന്നേരങ്ങളിലാണ് യഥാർത്ഥ ജീവിതമുള്ളത്.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഈ ചെറിയ ചിത്രം എവിടെയെങ്കിലും ഒരു പെട്ടിയിലോ പഴയൊരു ഫോൾഡറിലോ മറന്നുപോയേക്കാം. കടലാസ് മഞ്ഞിച്ചേക്കാം. നിറങ്ങൾ മങ്ങിയേക്കാം.
ഇങ്ങനെയൊന്ന് വരച്ച കാര്യം തന്നെ അവൻ മറന്നുപോയേക്കാം.
പക്ഷേ ആ ചെറിയ കൈകൾ ഞാൻ ഓർക്കുമെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
പൂർത്തിയാകാത്ത ഒരു ലോകത്തിന് മുകളിൽ, അതിലേക്ക് ഇനിയും എന്തൊക്കെയോ ചേർക്കാനുണ്ടെന്ന പൂർണ്ണ വിശ്വാസത്തോടെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന ആ ചെറിയ കൈകൾ.
കുട്ടിക്കാലം അവന് നൽകിപ്പോകണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും അതുതന്നെയാണ്:
ലോകം പൂർണ്ണമാണെന്ന വിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് അത് ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല എന്ന വിശ്വാസം. ആ അപൂർണ്ണതയിലേക്ക് സ്വന്തമായൊരു നിറം നൽകാൻ അവനൊരു ബ്രഷ് കയ്യിലെടുക്കാം എന്ന വിശ്വാസം.
രാത്രിയുടെ നിശബ്ദതയിൽ അതുൽ ഗവാണ്ടെയുടെ ‘ബീയിങ് മോർട്ടൽ’ വായിക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ. ചില പുസ്തകങ്ങൾ പാതിവഴിയിൽ നമ്മൾ താഴെ വെക്കും. അവ മടുപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല മറിച്ച് അവ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെവിടെയോ വല്ലാതെ സ്പർശിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. അതിലൊരു ഭാഗത്ത് മരണത്തോട് മല്ലിടുന്ന രോഗികളോട് ഒരു ഡോക്ടർ ചോദിക്കുന്ന ചില ചോദ്യങ്ങളുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന ഒരു ദിവസം എങ്ങനെയുള്ളതാണ്? എന്ത് നഷ്ടപ്പെടുമെന്നാണ് നിങ്ങൾ ഏറ്റവും ഭയക്കുന്നത്? വളരെ ലളിതമായ ചോദ്യങ്ങൾ. എന്നാൽ ആരും അവരോട് ഇതുവരെ അങ്ങനെയൊന്നും ചോദിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. അവരുടെ പക്കൽ ഉത്തരങ്ങൾ തയ്യാറായിരുന്നു. ആരെങ്കിലും അതൊന്ന് ചോദിക്കാൻ വേണ്ടി മനസ്സൊന്നു തുറക്കാൻ വേണ്ടി അവർ വർഷങ്ങളായി കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു.
ഞാൻ ആ പുസ്തകം മടക്കിവെച്ചു. കുറച്ചുനേരത്തേക്ക് എനിക്കത് തുറക്കാൻ തോന്നിയില്ല.
എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ചിന്തിച്ചത്. അവരോടൊന്നും ഞാനിതുവരെ ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ ചോദിച്ചിട്ടില്ല. എനിക്കവരോട് സ്നേഹമില്ലാത്തതുകൊണ്ടല്ല. ഇനിയും ഒരുപാട് സമയമുണ്ടല്ലോ എന്ന തോന്നൽ കൊണ്ടാണ്. തികച്ചും സാധാരണമായ ഒരു വൈകുന്നേരത്ത് യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത് വലിയൊരു ഭാരമായി എനിക്ക് തോന്നിയിരുന്നു. ആ നിമിഷത്തിന്റെ ശാന്തതയെ അത് കെടുത്തുമെന്ന് ഞാൻ കരുതി.
അവിടെയാണ് എനിക്ക് തെറ്റിയത്. അനുയോജ്യമായ ഒരു സമയത്തിനായി നാം എപ്പോഴും കാത്തിരിക്കുകയാണ്.
എന്നാൽ അങ്ങനെ ഒരു സമയം ഒരിക്കലും വരില്ല. ഉള്ളിലെ സത്യങ്ങൾ തുറന്നുപറയാൻ സമയമായെന്ന് ജീവിതം നമ്മോട് വിളിച്ചുപറയാറില്ല. അത് അതിന്റെ പാട്ടിന് പോകും. നമ്മളും അതിനൊപ്പം ഒഴുകും. നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ സത്യങ്ങൾ പുറത്തുവരാൻ പാകത്തിൽ ആരെങ്കിലും ഒരു വാതിൽ തുറന്നുതരുന്നതും കാത്ത് അങ്ങനെ കിടക്കും. മിക്കവാറും ആരും ആ വാതിൽ തുറക്കാറില്ല.
എനിക്ക് ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരോട് പോലും യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയാൻ ഉദ്ദേശിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. പറയാൻ ഉദ്ദേശിച്ചതിനോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞ് ഞാൻ അവസാനിപ്പിക്കും. യഥാർത്ഥ സത്യം തുറന്നുപറയുന്നത് എന്നെ പൂർണ്ണമായും അനാവരണം ചെയ്യുന്നതുപോലെ എനിക്ക് തോന്നിയിരുന്നു. വളരെ ലോലമായ ഒരു സ്ഫടികപാത്രം മറ്റൊരാളുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട് അവരത് സൂക്ഷിച്ചുവെക്കുമോ അതോ താഴെയിടുമോ എന്ന് നോക്കിനിൽക്കുന്ന ഒരു അവസ്ഥയുണ്ടല്ലോ. ആ പേടി കാരണം നമ്മളിൽ പലരും വർഷങ്ങളോളം പലതും പറയാതെ ഉള്ളിലൊതുക്കും.
അങ്ങനെ നമ്മൾ പകുതി മാത്രം പറയുന്ന ഒരു ഭാഷ ശീലിക്കും. എനിക്ക് നിന്നെ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് പേടിയാണ് എന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം ഞാൻ എപ്പോഴും കൂടെയുണ്ടാകും എന്ന് നമ്മൾ പറയും. ഇതെന്നെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് പറയേണ്ടിടത്ത് കുഴപ്പമില്ല എനിക്ക് കുഴപ്പമില്ല എന്ന് പറഞ്ഞ് നമ്മൾ അഭിനയിക്കും. ഈ അഭിനയം നമ്മൾ പോലുമറിയാതെ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകും. എന്നിട്ട് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവർ പോലും നമ്മെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലല്ലോ എന്നോർത്ത് നാം ഒരു ദിവസം സങ്കടപ്പെടും. സത്യത്തിൽ അവർ നമ്മെ കാണാതിരിക്കുന്നതല്ല. നാം അവർക്ക് മുന്നിൽ എന്താണോ കാണിച്ചുകൊടുത്തത് അത് മാത്രമാണ് അവർ കണ്ടത്.
എന്റെ ജീവിതത്തിൽ പലപ്പോഴും ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം തുറന്നുപറയുന്നത് അപകടമാണെന്ന് കരുതി ഞാൻ പലതും വിഴുങ്ങി. ഉള്ളിലെ സ്നേഹം തുറന്നുപറയാത്തതുകൊണ്ട് മാത്രം മനോഹരമായ പല ബന്ധങ്ങളും പതിയെ ഇല്ലാതാകുന്നത് ഞാൻ നോക്കിനിന്നിട്ടുണ്ട്. അതൊന്നും അപ്പൊൾ നാം തിരിച്ചറിയില്ല. അവരെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കേണ്ട എന്ന് കരുതിയാണ് നാം അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതെന്ന് നമ്മൾ സ്വയം വിശ്വസിപ്പിക്കും. എന്നാൽ സത്യത്തിൽ അതൊരു പേടിയായിരുന്നു.
ആ പേടി എനിക്ക് മനസ്സിലാകും. ഉള്ളിലെ സത്യം പുറത്തുപറയുമ്പോൾ അതൊരു യാഥാർത്ഥ്യമായി മാറുന്നു. അത് നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അത് ഭദ്രമാണ്. നിങ്ങൾക്ക് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അത് തിരുത്താം. എന്നാൽ അത് പുറത്തുവന്ന് കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ നിങ്ങൾക്ക് അതിൽ യാതൊരു നിയന്ത്രണവുമില്ല.
എന്നാൽ പതിയെയാണെങ്കിലും ഞാൻ മറ്റൊരു സത്യം തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ട്. ഒന്നും പറയാതിരിക്കുന്നതിനും വലിയൊരു വില കൊടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതൊരു വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ആയിരിക്കില്ല വരുന്നത്. വീടിന്റെ മൂലകളിൽ പൊടി വന്നടിയുന്നതുപോലെ അത് നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ അടിഞ്ഞുകൂടും. ഒടുവിൽ ഒരു ദിവസം ഒരു പ്രത്യേക കോണിൽ നിന്ന് വെളിച്ചം വീഴുമ്പോഴാണ് എത്രത്തോളം പൊടിയാണ് അവിടെ നിറഞ്ഞതെന്ന് നാം തിരിച്ചറിയുക.
തങ്ങൾ മറ്റുള്ളവർക്ക് എത്രത്തോളം പ്രിയപ്പെട്ടവരായിരുന്നു എന്ന് ഒരിക്കൽപ്പോലും അറിയാതെയാണ് പലരും ഈ ലോകത്തുനിന്ന് വിടപറയുന്നത്. ആർക്കും അവരോട് സ്നേഹമില്ലാഞ്ഞിട്ടല്ല. സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ സമയമുള്ളപ്പോൾ ആരും അത് പറയാത്തതുകൊണ്ടാണ്. പ്രഭാതഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴോ കാറിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോഴോ വെറുതെ അടുക്കളയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴോ ഒക്കെ പറയാമായിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ. അത്തരം നിസ്സാരമായ നിമിഷങ്ങളിലാണ് നാം സ്നേഹം പറയേണ്ടത്. അല്ലാതെ വലിയ നാടകീയമായ മുഹൂർത്തങ്ങളിലല്ല. കാലങ്ങൾ കഴിയുമ്പോഴാണ് ആ ചെറിയ നിമിഷങ്ങളുടെ വില നാം തിരിച്ചറിയുക.
എനിക്ക് ഇനിയൊന്നും അങ്ങനെ നഷ്ടങ്ങൾക്ക് ശേഷം പഠിക്കേണ്ടതില്ല.
വൈകുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ഈ സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെ എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരോട് എന്റെ സ്നേഹം തുറന്നുപറയാൻ ഞാൻ ആത്മാർത്ഥമായി ശ്രമിക്കുകയാണ്. ഒരു യാത്രയയപ്പിന്റെ വേളയിലല്ലാതെ തികച്ചും സാധാരണമായ ഒരു ചൊവ്വാഴ്ച ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ഒരാളോട് നിങ്ങൾ എനിക്ക് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ് എന്ന് പറയുന്നത് എത്ര മനോഹരമാണ്. നമ്മുടെ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവർ അതറിയണം.
എനിക്കിതിപ്പോഴും പൂർണ്ണമായും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഞാനിപ്പോഴും പല വാക്കുകളും വിഴുങ്ങാറുണ്ട്. സത്യം പറയുന്നതിനേക്കാൾ എന്റെ സുരക്ഷിതത്വത്തിനാണ് ഞാനിപ്പോഴും മുൻഗണന നൽകുന്നത്. പറയാനുള്ളത് വളച്ചുചുറ്റി പറഞ്ഞിട്ട് അവർ എന്റെ മനസ്സ് വായിച്ചെടുക്കുമെന്ന് ഞാനിപ്പോഴും വെറുതെ ആഗ്രഹിക്കാറുണ്ട്.
പക്ഷേ മുൻപത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ചിന്ത തന്നെയാണ് വലിയൊരു മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കം.
പുസ്തകത്തിലെ ആ രോഗികളോട് അവർക്കാവശ്യമുള്ളത് എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അവർക്കൊരു നിമിഷം പോലും ആലോചിക്കേണ്ടി വന്നില്ല. അവർക്കത് കൃത്യമായി അറിയാമായിരുന്നു. ആരും അവരോടത് ചോദിച്ചിരുന്നില്ല എന്ന് മാത്രം.
ആരെങ്കിലും ചോദിക്കുന്നതും കാത്ത് എനിക്കിനി നിൽക്കേണ്ടതില്ല.
അസ്കോണയിലെ മലനിരകൾക്കും കുട്ടികൾക്ക് മാത്രം ദൃശ്യമാകുന്ന ചക്രവാളങ്ങൾക്കുമിടയിൽ എവിടെയോ, തന്റെ പേരുവിളിക്കുന്ന ഒരു ഭാവിക്കായി കാതോർക്കുന്നതുപോലെ ഇഹാൻ അല്പനേരം നിശ്ചലനായി.
“ജീവിതത്തെ മുഴുവനായി ഒറ്റത്തവണ സങ്കൽപ്പിച്ച് നിങ്ങളെത്തന്നെ അസ്വസ്ഥരാക്കാതിരിക്കുക.”
ആ വലിയ ചിത്രത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു ഭയമുണ്ട്. ജീവിതത്തെ മൊത്തത്തിൽ ഒറ്റയടിക്ക് നോക്കിക്കണ്ടാൽ അതൊരു കഥയായി തോന്നില്ല. അതൊരു വലിയ കടം പോലെയാകും അനുഭവപ്പെടുക. നമുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രഭാതങ്ങൾ… നമ്മൾ കയറിയിറങ്ങിയ, പിന്നീട് ഉപേക്ഷിച്ചുപോയ മുറികൾ… ജീവിക്കാൻ വേണ്ടി നമ്മൾ എടുത്തണിഞ്ഞ, പിന്നീട് നമ്മൾ തന്നെയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ച വ്യാജമുഖങ്ങൾ… സ്നേഹം ഒരിക്കലും സമയത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നില്ലെന്നും, മറിച്ച് സമയത്തെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണിച്ചുതരിക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നതെന്നും തിരിച്ചറിയുന്നതിന് മുൻപ് നാം സ്നേഹിച്ച മനുഷ്യർ…
ഒരുപക്ഷേ ഇതുകൊണ്ടാകാം ജീവിതം ഒരൊറ്റത്തവണയായി നമ്മിലേക്ക് വരാത്തത്.
അതൊരുപാട് കഷ്ണങ്ങളായാണ് വരുന്നത്. ഒരു പ്രഭാതഭക്ഷണം. ഒരു ഫോൺ വിളി. ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച. ഒരു കുഞ്ഞ് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിക്കുന്ന അതേ ചോദ്യം. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തേക്കാൾ പതുക്കെ നടക്കുന്ന അച്ഛനോ അമ്മയോ. പെട്ടെന്നൊന്നും മാറിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, എങ്ങനെയൊക്കെയോ പൂർണ്ണമായും മാറിപ്പോയ കണ്ണാടിയിലെ നമ്മുടെ മുഖം.
ജീവിതത്തിന്റെ ആ വലിയ ഭാരം താങ്ങാൻ നമുക്കാവില്ല എന്നതുകൊണ്ടാകാം പൂർണ്ണതയിൽ നിന്നും നമ്മെ ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
എങ്കിലും, ആ ചെറിയ കഷ്ണങ്ങളിൽ പോലും വലിയൊരു കൈമാറ്റം എപ്പോഴും നടക്കുന്നുണ്ട്.
തോറോയുടെ വാക്കുകൾക്ക് വലിയ കാഠിന്യമുണ്ട്. കാരണം അതിനെ മയപ്പെടുത്തി പറയാനാകില്ല: ‘ഏതൊന്നിന്റെയും യഥാർത്ഥ വിലയെന്നത്, അതിനായി നാം പകരമായി നൽകുന്ന ജീവിതത്തിന്റെ അളവാണ്.’ അല്ലാതെ പണമല്ല. പണം വെറുമൊരു പ്രതീകം മാത്രമാണ്, അതത്ര ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നല്ലാത്തതുകൊണ്ട് നാം ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് മാത്രം. നാം നൽകുന്ന യഥാർത്ഥ വില നമ്മുടെ ‘ശ്രദ്ധ’യാണ്. നമ്മുടെ സായാഹ്നങ്ങളാണ്. വൈകുന്നേരം വീട്ടിലെത്തുമ്പോൾ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കായി ബാക്കിവെക്കാൻ കഴിയാതെ പോയ നമ്മുടെ ആർദ്രതയാണ്. മറ്റെല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്നത് മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച്, വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ശോഷിച്ചുപോയ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ യഥാർത്ഥ ജീവിതമാണ് അതിനുള്ള വില.
ഒരു കാര്യത്തിന് വലിയ തുക നൽകേണ്ടി വരുമ്പോൾ അത് വളരെ ‘വിലകൂടിയതാണ്’ എന്ന് നാം പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ നമ്മുടെ ആത്മാവിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം പകരമായി നൽകേണ്ടി വരുമ്പോൾ നാം അങ്ങനെ പറയാറില്ല.
തികച്ചും മാന്യമായ വഴികളിലൂടെ ഒരു മനുഷ്യന് സ്വയം നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകാൻ കഴിയും. അയാൾ ജോലിയിൽ മിടുക്കനാകാം, ഏവരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനാകാം, ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവനാകാം, പ്രമോഷനുകൾ കിട്ടിയവനാകാം, എപ്പോഴും ആർക്കും ഫോണിൽ കിട്ടുന്നവനാകാം… പക്ഷേ, അപ്പോഴും അയാൾ തിരിച്ചറിയും തന്റെ ഉള്ളിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മുറി ഇപ്പോഴും ശൂന്യമായി കിടക്കുകയാണെന്ന്. അത് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതല്ല, നാടകീയമായി തകർന്നുപോയതുമല്ല. അത് വെറുതെ ഉപയോഗിക്കാതെ കിടക്കുകയാണ്. വിസ്മയങ്ങൾ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു മുറിയാണത്. ലോകത്തിന്റെ ബഹളങ്ങൾക്കിടയിൽ ആ നിശബ്ദതയെ ഒരു ‘മടി’യായി മറ്റുള്ളവർ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതിന് മുൻപ്, സ്വന്തം ശബ്ദം കേൾക്കാൻ അയാൾക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്ന മുറി.
മുതിർന്നവരാകുന്നതിന്റെ വലിയൊരു ക്രൂരതയാണിത്. വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലൂടെയല്ല അത് നമ്മെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നത്; മറിച്ച്, ഒരേ കാര്യങ്ങളുടെ ആവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ്. ഉപയോഗങ്ങളിലൂടെയാണ്. അളക്കാൻ കഴിയുന്നതിനെ മാത്രം വിലമതിക്കാൻ മനസ്സിനെ പതുക്കെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയാണ്. വേഗത്തിൽ ഉത്തരം നൽകാനും, പ്രായോഗികമായി തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാനും, സൗകര്യപ്രദമായി സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാനും, മറ്റുള്ളവർക്ക് സ്വീകാര്യമായ രീതിയിൽ സംസാരിക്കാനും നമ്മൾ പഠിക്കുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുക എന്നതിലെ ആ സ്വാഭാവികമായ വന്യതയെ, പതിയെ പതിയെ ‘ജീവിതം കൈകാര്യം ചെയ്യുക’ എന്ന പ്രക്രിയ വഴിമാറ്റുന്നു.
അങ്ങനെയിരിക്കെ ഒരു ദിവസം വാർദ്ധക്യം നമ്മോട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങും. തത്വശാസ്ത്രങ്ങളിലൂടെയല്ല, ശരീരത്തിലൂടെ.
മുട്ടുവേദനയായി, നടുവേദനയായി. പണ്ടൊക്കെ വളരെ സാധാരണമായിരുന്ന ഒരു ദിവസത്തിന് ശേഷം അനുഭവപ്പെടുന്ന വലിയ ക്ഷീണമായി. ഒരു ഫോട്ടോയിൽ നമ്മെത്തന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ എടുക്കുന്ന ആ ചെറിയ സമയദൈർഘ്യമായി. ഒരു കുട്ടി നമ്മെ ‘പ്രായമായ ഒരാളായി’ കാണുന്ന ആ ആദ്യത്തെ നിമിഷമായി. നമ്മുടെ അച്ഛനമ്മമാർ എക്കാലവും അങ്ങനെ ആയിരുന്നില്ല എന്ന് നമ്മൾ തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷമായി. ഓർമ്മകളെന്നത് വെറുമൊരു മ്യൂസിയമല്ലെന്നും, ചില മുറികളിലെ വെളിച്ചം പതിയെ അണഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു വീടാണെന്നും നാം തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷമായി.
എങ്കിലും ഡേവിഡ് ബോവിയുടെ വരികളിൽ വിചിത്രമായ ഒരു ആശ്വാസമുണ്ട്. “നിങ്ങൾ എക്കാലവും എന്തായിത്തീരണമായിരുന്നോ, ആ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിയായി നിങ്ങളെ മാറ്റിയെടുക്കുന്ന അസാധാരണമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ് വാർദ്ധക്യം.”
പ്രായമേറുന്നത് നമ്മെ പെട്ടെന്ന് ബുദ്ധിമാന്മാരാക്കും എന്നതുകൊണ്ടല്ല അങ്ങനെ പറയുന്നത്. പലരും പ്രായമാകുമ്പോൾ അവരുടെ ഭയങ്ങളുടെ കൂടുതൽ കടുത്ത രൂപങ്ങളായി മാറാറുമുണ്ട്. എന്നാൽ, വാർദ്ധക്യത്തിന് നമ്മുടെ വ്യാജമുഖങ്ങളിലെ അലങ്കാരങ്ങളെ വലിച്ചെറിയാനുള്ള ഒരു കഴിവുണ്ട്. അഭിനയിച്ചു ജീവിക്കാനുള്ള നമ്മുടെ ആർത്തിയെ അത് ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ചില മോഹങ്ങളൊക്കെ വെറും പ്രഹസനങ്ങളായിരുന്നു എന്ന് അത് കാണിച്ചുതരുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതത്തോട് നാം നീതി പുലർത്തിയോ അതോ മറ്റുള്ളവർ വരച്ചുവെച്ച രൂപത്തോട് നാം അന്ധമായി വിധേയത്വം കാണിക്കുകയായിരുന്നോ എന്ന് അത് വളരെ നേരിട്ട് നമ്മോട് ചോദിക്കുന്നു.
ജീവിതം ചെറുതാണ് എന്നതല്ല വലിയ ദുരന്തം. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം തിരിച്ചറിയുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ നാം അത് ചെലവാക്കിത്തീർക്കുന്നു എന്നതാണ്.
യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ലാത്ത ഉത്കണ്ഠകൾക്ക് നാം വർഷങ്ങൾ വെറുതെ നൽകുന്നു. ഒരിക്കലും സംഭവിക്കാത്ത ദുരന്തങ്ങളെ നാം മനസ്സിലിട്ട് റിഹേഴ്സൽ ചെയ്യുന്നു. സ്നേഹത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ കാലം നാം അപമാനങ്ങളെ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്നു. ഹൃദയമെന്നത് പലിശ കിട്ടുന്ന ഒരു ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് ആണെന്ന പോലെ നമ്മൾ ആർദ്രതകളെ എപ്പോഴും നാളത്തേക്കായി മാറ്റിവെക്കുന്നു. ഈ ജോലികളൊക്കെ കഴിഞ്ഞ്, ഈ സമ്മർദ്ദങ്ങളൊക്കെ മാറി, ജീവിതം ഒന്നുകരക്കടുത്തിട്ട്, നമുക്ക് സ്വന്തം സന്തോഷങ്ങളിലേക്ക് തിരികെ വരാം എന്ന് നമ്മൾ വെറുതെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു.
എന്നാൽ നാം നാളത്തേക്കായി മാറ്റിവെക്കുന്ന ആ ‘നമ്മൾ’ അവിടെ മാറ്റങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ കാത്തിരിക്കുകയല്ല. അവനും പ്രായമാകുന്നുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടാണ് മാർക്കസ് ഔറേലിയസിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ഇത്ര പ്രസക്തിയുള്ളത്. തന്റെ ‘മെഡിറ്റേഷൻസ്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, ഒരു ആയുസ്സ് മുഴുവനായുള്ള ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഓർത്ത് വ്യാകുലപ്പെടരുതെന്നും, മറിച്ച് ഇപ്പോൾ കയ്യിലുള്ള ജോലിയിലും ഈ നിമിഷത്തിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുമാണ് അദ്ദേഹം തന്നോട് തന്നെ ഉപദേശിക്കുന്നത്. ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കരുതെന്നല്ല അദ്ദേഹം പറയുന്നത്. മറിച്ച് ജീവിക്കാൻ തന്നെ കഴിയാത്ത രീതിയിൽ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കരുതെന്നാണ്. ജീവിതത്തെ മുഴുവനായി ഒറ്റയടിക്ക് സങ്കൽപ്പിക്കുകയെന്നാൽ, സമയത്തിന് പുറത്തുനിൽക്കുന്ന ഒരു ന്യായാധിപനാകുക എന്നാണ് അർത്ഥം. എന്നാൽ സത്യസന്ധമായി ഇന്നത്തെ ദിവസം ജീവിക്കുകയെന്നാൽ, സമയത്തിനുള്ളിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു പച്ചയായ മനുഷ്യനാകുക എന്നാണ്.
ഒരുപക്ഷേ സമാധാനം എന്നത് ഭാരങ്ങളില്ലാത്ത അവസ്ഥയാകില്ല. മറിച്ച്, ഈ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാരവും സ്വന്തം കൈകളിൽ ഏറ്റില്ല എന്ന തീരുമാനമാകാം.
ഇന്നത്തെ ദിവസത്തിന് അതിന്റേതായ ഭാരമുണ്ട്. അത് ചെറുതായതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അത് യഥാർത്ഥമായതുകൊണ്ടാണ്. മേശപ്പുറത്തുള്ള ആ ചായക്കപ്പ് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. നിങ്ങളുടെ അരികിലുള്ള ആ മനുഷ്യൻ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. നിങ്ങളുടെ മുന്നിലുള്ള ജോലി യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. നിങ്ങളുടെ യാതൊരു അനുവാദവുമില്ലാതെ ഉള്ളിലേക്ക് വരുന്നതും പോകുന്നതുമായ ആ ശ്വാസം യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. കാണാത്ത ഏതോ കാണികൾക്കായി നമ്മൾ തയ്യാറാക്കിവെക്കുന്ന ആ വലിയ സംഗ്രഹത്തിലല്ല ജീവിതമുള്ളത്. അത് നാം ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകുന്ന ഈ ചെറിയ നിമിഷങ്ങളിലാണ്, നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയുടെ കൊച്ചുകൊച്ചു കൈമാറ്റങ്ങളിലാണ്.
അതുകൊണ്ട്, മരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് എനിക്ക് എന്തൊക്കെ നേടണം എന്നതല്ല ചോദ്യം. ആ ചോദ്യം മറ്റുള്ളവരുടെ കയ്യടികൾക്ക് വേണ്ടി എളുപ്പത്തിൽ കളങ്കപ്പെട്ടേക്കാം.
ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ചോദ്യം ഇതാണ്: മാഞ്ഞുപോകുന്ന എന്റെ ഈ ജീവിതം അർപ്പിക്കാൻ മാത്രം മൂല്യമുള്ളത് എന്താണ്? എന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈ ഒരേയൊരു സമ്പത്ത് അർഹിക്കുന്നത് ആരെയാണ്, എന്തിനെയാണ്?
ചില കാര്യങ്ങൾക്കത് അർഹതയുണ്ട്. ഒട്ടുമിക്കതിനും അതില്ലതാനും.
ആ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുക എന്നതാണ് ഒരുപക്ഷേ വിവേകത്തിന്റെ തുടക്കം. വലിയ ശബ്ദമുള്ള ഒരു വിവേകമല്ല അത്. പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലൂടെ വരുന്നതുമല്ല. അത് വളരെ ശാന്തമായ ഒരു അറിവാണ്. നിങ്ങളുടെ കുഞ്ഞിന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ആ നോട്ടത്തിന്റെ ആഴം കൂട്ടുന്ന ഒരു വിവേകം. യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ അമ്മയെ വിളിക്കാൻ നിങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒന്ന്. ‘അത്യാവശ്യ’മുള്ള കാര്യങ്ങൾ ‘പ്രധാനപ്പെട്ട’ കാര്യങ്ങളാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ഒന്ന്. നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ജീവിതം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, യാതൊരു കയ്പ്പുമില്ലാതെ ഒരു പഴയ സ്വപ്നത്തെ മരിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന ഒരറിവ്.
ഈ ദിവസങ്ങളെ നമുക്ക് എക്കാലവും പിടിച്ചുനിർത്താനാകില്ല. അവ നമ്മെ വിട്ടുപോകുന്നതിന് മുൻപ് അവയെ എന്താക്കി മാറ്റണം എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ മാത്രമേ നമുക്ക് കഴിയൂ.
ഒരുപക്ഷേ വാർദ്ധക്യം എന്നത് ഈ യാത്രയുടെ അവസാനത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു ശത്രുവായിരിക്കില്ല. മറിച്ച്, നമ്മൾ ഒളിച്ചിരുന്ന സകല മറകളും പതുക്കെ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയായിരിക്കാം. കടമെടുത്ത ആഗ്രഹങ്ങൾ. പരിശീലിച്ചെടുത്ത വ്യാജ വ്യക്തിത്വങ്ങൾ. ആവശ്യമില്ലാത്ത നാണക്കേടുകൾ. നമ്മളെ ഒരിക്കലും ശരിക്കും കാണാത്ത മനുഷ്യർ നമ്മെ കാണണം എന്ന ആ വലിയ ആർത്തി.
ആ മറകളൊക്കെ നീങ്ങിക്കഴിയുമ്പോൾ ബാക്കിയാകുന്നത് നാം സങ്കൽപ്പിച്ചതിനേക്കാൾ വളരെ ചെറുതായിരിക്കാം. പക്ഷേ അത് കുറച്ചുകൂടി സത്യസന്ധമായിരിക്കും.
അഭിനയങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു മുഖം. പ്രകടനങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു പ്രണയം. തെറ്റായ ബലിപീഠങ്ങളിൽ ഹോമിക്കാത്ത ഒരു ദിവസം. ജീവിതത്തെ മൊത്തത്തിൽ സങ്കൽപ്പിച്ചു കൂട്ടാതെ, അത് നമ്മിലേക്ക് വരാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ ഒരേയൊരു രൂപത്തിൽ, അതിയായ വിസ്മയത്തോടെയും ശ്രദ്ധയോടെയും അതിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു മനസ്സ്.
ഒരു ശ്വാസം. ഒരു മണിക്കൂർ. അളക്കാൻ കഴിയാത്ത, പതിയെ മാഞ്ഞുപോകുന്ന ഒരു കൊച്ചു കൈമാറ്റം.
തണുത്തുറഞ്ഞ ജലാശയങ്ങളുടെ അരികിൽ മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം നിശബ്ദതയുണ്ട്. വെറുമൊരു ശബ്ദമില്ലായ്മയല്ല അത്; അതിനേക്കാൾ ഭാരമുള്ള, ഒരുതരം സാന്നിധ്യമുള്ള നിശബ്ദത. മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ മഞ്ഞിലുറഞ്ഞ ഒരു തടാകത്തിന്റെ കരയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഞാനത് ശരിക്കും അറിഞ്ഞത്. എനിക്ക് ചുറ്റും യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ലാതെ മഞ്ഞ് പെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മുന്നിലെ മലനിരകളെ മേഘങ്ങൾ പാതി വിഴുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇനിയൊരിക്കലും ഒഴുകില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചുറപ്പിച്ചതുപോലെ ആ തടാകം അത്രമേൽ നിശ്ചലമായിരുന്നു.
യാതൊരു യുക്തിയുമില്ലാതെ ഞാൻ കുറെനേരം അവിടെത്തന്നെ നിന്നു.
അവിടെ എനിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. വലിയ തിരിച്ചറിവുകളൊന്നും അവിടെനിന്ന് കിട്ടാനുണ്ടായിരുന്നില്ല, ആ കാഴ്ചയുടെ ആഴം പകർത്താൻ ഒരു ക്യാമറയ്ക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. ആ നിശബ്ദതയെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ പോന്ന ഒരൊറ്റ ചിന്തപോലും എന്റെയുള്ളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തടാകത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ വന്ന് വീണ് അലിഞ്ഞില്ലാതാകുന്ന മഞ്ഞുതുള്ളികളെ ഞാൻ വെറുതെ നോക്കിനിന്നു. വീഴുന്നു, ഇല്ലാതാകുന്നു. കുറച്ചുനേരം അത് നോക്കിനിന്നപ്പോൾ, സാധാരണ ജീവിതം എനിക്ക് ഒരിക്കലും അനുവദിച്ചുതരാത്ത രീതിയിൽ എന്റെയുള്ളിലെ എന്തോ ഒന്ന് വല്ലാതെ ശാന്തമാകുന്നതായി എനിക്ക് തോന്നി.
ഒരക്ഷരം പോലും മിണ്ടാതെ നമ്മളിൽ നിന്ന് എന്തൊക്കെയോ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ചിലയിടങ്ങളുണ്ട്; ഇതങ്ങനെ ഒരിടമായിരുന്നു.
ആ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഞാൻ ഫരീദുദ്ദീൻ അത്താറിന്റെ ‘ദി കോൺഫറൻസ് ഓഫ് ദി ബേർഡ്സ്’ (The Conference of the Birds) എന്ന പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പേർഷ്യൻ കവിത വായിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ രാജാവായ ‘സിമുർഗ്’ (Simorgh) എന്ന ഇതിഹാസ പക്ഷിയെത്തേടി ഒരുകൂട്ടം പക്ഷികൾ നടത്തുന്ന നീണ്ട, വിചിത്രമായ, ഹൃദയഭേദകമായ ഒരു യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള കവിതയാണത്. ഏഴ് താഴ്വരകൾ കടന്നുവേണം അവിടെയെത്താൻ; ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ കഠിനമാണ്. അന്വേഷണത്തിന്റെ താഴ്വര, സ്നേഹത്തിന്റെ താഴ്വര, അറിവിന്റെ താഴ്വര, നിർമമതയുടെ താഴ്വര, ഏകത്വത്തിന്റെ താഴ്വര, അമ്പരപ്പിന്റെ താഴ്വര, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും ശൂന്യതയുടെയും താഴ്വര. മിക്ക പക്ഷികളും ആ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കുന്നില്ല. ഓരോ താഴ്വരയിലും അവർക്ക് തിരികെപ്പോകാൻ ഓരോ കാരണങ്ങളുണ്ടാകും. ചിലർക്ക് ചൂട് സഹിക്കാനായില്ല. ചിലർക്ക് പിന്നിലുപേക്ഷിച്ചവയോടുള്ള സ്നേഹം വിടാനായില്ല. അടുത്ത താഴ്വര ആവശ്യപ്പെടുന്ന ത്യാഗങ്ങൾ അവർക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു.
അവസാനം വെറും മുപ്പത് പക്ഷികൾ മാത്രമാണ് അവിടെയെത്തുന്നത്.
അവർ അവിടെ കണ്ടെത്തിയതെന്താണെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നില്ല. പക്ഷേ, യഥാർത്ഥ സത്യങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നതുപോലെ ആ തിരിച്ചറിവ് എന്നെ നിശബ്ദമായി തകർത്തെറിഞ്ഞു.
ദുർമിറ്റോറിലെ ആ മഞ്ഞിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഞാനറിയാതെ തന്നെ ആ പക്ഷികളെക്കുറിച്ച് ഓർത്തുപോയി. കാരണം ആ പ്രകൃതി ശരിക്കും ആ താഴ്വരകളിലൊന്ന് പോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. പേടിപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നല്ല. നമ്മെ അമ്പരപ്പിക്കുന്ന ഒന്ന്. എന്തെങ്കിലും തെറ്റുപറ്റിയതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് യാത്രയുടെ ഈ ഭാഗം ഒരു ഭൂപടത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ നടന്നുതീർക്കാനുള്ളതല്ല എന്നതുകൊണ്ട് വഴി മാഞ്ഞുപോകുന്ന ഒരു താഴ്വര. ഒന്നും വ്യക്തമല്ലാത്ത, തണുത്തുറഞ്ഞ ആ വഴിയിലൂടെ തടാകത്തിലേക്ക് പെയ്യുന്ന മഞ്ഞും നോക്കി നിങ്ങളെ നടക്കാൻ വിട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിന്റെയൊക്കെ അർത്ഥമെന്താണെന്നറിയാതെ, ആ അനിശ്ചിതത്വത്തോട് പതിയെ സന്ധിചെയ്തുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് നടക്കാൻ.
നമ്മളിൽ പലരും ഇപ്പോൾ ആ താഴ്വരകളിലെവിടെയോ ആണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. യാത്ര തുടങ്ങുമ്പോഴുള്ള ആവേശമൊന്നും ഇപ്പോൾ ബാക്കിയുണ്ടാകില്ല. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയിട്ടുമില്ല. രണ്ടിനുമിടയിലുള്ള വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ഏതോ ഒരു പാതിവഴിയിൽ. തിരികെപ്പോകാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അത്രയേറെ നാം ഇതിനോടകം ഉപേക്ഷിച്ചുകഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ ഉപേക്ഷിച്ചതിനെയൊക്കെ ന്യായീകരിക്കുന്ന ഒന്നും ഇതുവരെ നാം കണ്ടെത്തിയിട്ടുമില്ല. ജീവിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളൊരിടമാണത്. എങ്കിലും എനിക്കറിയാവുന്ന മിക്കവരും ഏതെങ്കിലുമൊക്കെ രീതിയിൽ ഇപ്പോൾ അവിടെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
അത്താറിന്റെ കവിതയിലെ പക്ഷികൾ എപ്പോഴും ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും: ‘ഇനിയുമെത്ര ദൂരമുണ്ട്?’ ആ ചോദ്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം എന്നതായിരുന്നു അതിനുള്ള മറുപടി. ആ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കിയവർ മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ കുറവ് കഷ്ടപ്പാടുകൾ അനുഭവിച്ചവരല്ല. മറിച്ച്, ദൂരം അളക്കുന്നത് എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിപ്പിച്ചവരാണവർ.
ദൂരം അളക്കുന്നത് എങ്ങനെ അവസാനിപ്പിക്കണം എന്ന് എനിക്കിപ്പോഴും അറിയില്ല. ഞാനെപ്പോഴും അളന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുകയാണ്. എന്റെ വളർച്ച, അർത്ഥങ്ങൾ, ലക്ഷ്യങ്ങൾ… ഇതെല്ലാം എങ്ങോട്ടെങ്കിലും എത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ നിരന്തരം കണക്കുകൂട്ടുന്നു. അതിവിശാലവും ശാന്തവും അതിമനോഹരവുമായ ഒന്നിന്റെ അരികിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും എന്റെയുള്ളിലെ ഒരു ഭാഗം എവിടെയോ ഇരുന്ന് ഇതൊക്കെ കണക്കുകൂട്ടുകയായിരുന്നു.
പക്ഷേ, മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ ആ മഞ്ഞുവീഴുന്ന പ്രഭാതത്തിൽ, കുറച്ചുനേരത്തേക്ക് ഞാൻ അങ്ങനെയായിരുന്നില്ല.
മേഘങ്ങൾ മലനിരകളിലേക്ക് അത്രമേൽ താഴ്ന്നിറങ്ങിയിരുന്നു. പകുതിവെച്ച് മരങ്ങൾ ചാരനിറത്തിൽ മാഞ്ഞുപോയി. അതിനപ്പുറം എന്താണെന്ന് പറയാൻ പോലും കഴിയില്ല. വെറും കാലാവസ്ഥയും ഉയരവും പിന്നെ അതിനെല്ലാം പിന്നിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന അതിഭീമമായ എന്തോ ഒന്നിന്റെ സാന്നിധ്യവും മാത്രം. തടാകത്തിനക്കരെ ഒരു ചെറിയ ക്യാബിൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ വെളുത്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ നേർത്തൊരു ഇരുണ്ട രൂപം പോലെ അത് മങ്ങിയതേ കണ്ടുള്ളൂ. ആരോ ഒരാൾ അവിടെയത് പണിതിട്ടുണ്ട്. അത്രയേറെ ശാന്തതയോടും അത്രയേറെ വന്യതയോടും ചേർന്നുനിൽക്കാൻ ആരോ ഒരാൾ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമെടുക്കാൻ എന്തായിരിക്കും ഒരാളെ പ്രേരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകുക എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു. ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ഒന്നിനോട് ഇത്രയടുത്ത് സ്വന്തം ജീവിതം പടുത്തുയർത്തുക.
ഒരുപക്ഷേ ആ കവിത യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുന്നത് ഇതായിരിക്കാം. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചല്ല. വെളിപാടുകളെക്കുറിച്ചല്ല. മറിച്ച്, ആ താഴ്വരയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളായി മാറുന്നതിലെ പതുക്കെയുള്ള, ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ, തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ പ്രക്രിയയെക്കുറിച്ചാകാം. തണുത്തുറഞ്ഞ അമ്പരപ്പിന്റെ താഴ്വരയിൽ നിന്നുപോലും, സ്വയം വിശദീകരിക്കാൻ തയ്യാറല്ലാത്തൊരു മനോഹരമായ കാഴ്ച നോക്കിനിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരാൾ. താൻ കാണുന്നതിനൊക്കെയും ഭാഷയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന കൃത്യമായ അർത്ഥങ്ങൾ വേണമെന്ന് നിർബന്ധം പിടിക്കാത്ത ഒരാൾ.
ഞാൻ ഇതുവരെ അങ്ങനെയൊരാളായി മാറിയിട്ടില്ല. എനിക്ക് അങ്ങനെ ആകണമെന്നുണ്ട്. ചിലപ്പോഴൊക്കെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇതുപോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ വെച്ച് ഞാനത് അനുഭവിച്ചറിയാറുണ്ട്. എല്ലാം മനസ്സിലാക്കണമെന്ന എന്റെ ദുർവാശി ഇത്രയും വിശാലമായ ഈ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വലിയൊരു വിഡ്ഢിത്തമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നും; ആ നിമിഷങ്ങളിൽ ഞാനത് വിട്ടുകളയാറുമുണ്ട്.
മഞ്ഞ് പെയ്തുകൊണ്ടേയിരുന്നു. യാതൊരു പരാതിയുമില്ലാതെ തടാകം അത് ഏറ്റുവാങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ആ കാഴ്ചയുടെ ഒരംശം പോലും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ഫോട്ടോ ഞാനുമെടുത്തു. പിന്നെ കയ്യിലൊരു കുടയുമായി കുറച്ചുനേരം കൂടി ഞാനവിടെ നിന്നു. തണുപ്പ് അതിന്റെ ജോലി ചെയ്യട്ടെ എന്ന് ഞാൻ കരുതി. ആവശ്യമില്ലാത്തതെല്ലാം വെട്ടിമാറ്റി, യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണോ അവിടെയുള്ളത് അത് മാത്രം ബാക്കിയാക്കുന്ന ജോലി.
ആ തടാകത്തിൽ ഞാൻ എന്താണ് അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. ഞാനത് കണ്ടെത്തിയോ എന്നും എനിക്കറിയില്ല.
പക്ഷേ, ഭയമില്ലാതെ ആ അനിശ്ചിതത്വത്തെ ചേർത്തുപിടിക്കുക എന്നത് തന്നെയാകാം ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച ഉത്തരം.
J. L. Carr-ന്റെ 1980-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘A Month in the Country‘ എന്ന ലഘുനോവൽ ഞാൻ അടുത്തിടെ വായിക്കുകയുണ്ടായി. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ വളരെ ലളിതമെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും, അവസാന താളും കഴിഞ്ഞ് ഏറെ നേരം വായനക്കാരന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരുതരം ശാന്തത ബാക്കിവെക്കാൻ ഈ പുസ്തകത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ട്. അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ ചില ചിന്തകൾ ഇവിടെ കുറിക്കാമെന്ന് കരുതി.
കഥ വളരെ ചെറുതാണ്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം ഏൽപ്പിച്ച മുറിവുകളുമായും തകർന്ന ദാമ്പത്യവുമായും ടോം ബിർകിൻ (Tom Birkin) എന്നൊരാൾ 1920-ലെ ഒരു വേനൽക്കാലത്ത് യോർക്ക്ഷെയറിലെ ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിൽ എത്തുന്നു. അവിടെയുള്ള ഒരു പഴയ പള്ളിയിൽ, വർഷങ്ങളായി കുമ്മായം പൂശി മറയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു മധ്യകാല ചുവർചിത്രം പഴയപടിയാക്കുക എന്നതാണ് അയാളുടെ ജോലി. അവിടെയടുത്ത് തന്നെ, മുൻ സൈനികനായ ചാൾസ് മൂൺ (Charles Moon) നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ഒരു ശവകുടീരം കണ്ടെത്താനായി മണ്ണിൽ തിരയുന്നുണ്ട്. ഒരാൾ ചുവരിൽ പണിയെടുക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരാൾ മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്നു. ഒരാൾ ഒരു ചിത്രം കണ്ടെടുക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ മണ്ണിനടിയിലെ ഒരു ശരീരം കണ്ടെടുക്കുന്നു.
പുറമെ കാണുന്ന കഥ ഇതാണ്. എന്നാൽ, ഉള്ളിന്റെയുള്ളിൽ ഈ നോവൽ പതിയെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ നടക്കുന്ന ഒരാളുടേതാണ്. ആ ഭാഗമാണ് എന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്പർശിച്ചത്.
എന്നോടൊപ്പം ഏറ്റവും കൂടുതൽ തങ്ങിനിന്നത് കഥയല്ല, മറിച്ച് ഈ പുസ്തകത്തിൽ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങുന്ന രീതിയാണ്. ട്രോമയെക്കുറിച്ച് ഇതിൽ പ്രഭാഷണങ്ങളൊന്നുമില്ല. നാടകീയമായ കുറ്റസമ്മതങ്ങളില്ല. ആരും ബിർകിനെ ഇരുത്തി അവന്റെ മുറിവുകളെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. രോഗശാന്തിയുടെ തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങൾ ആരും അവന് പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്നില്ല. കാലം എല്ലാ മുറിവുകളും ഉണക്കുമെന്നോ, ശക്തനാകണമെന്നോ, പഴയതൊക്കെ മറന്ന് മുന്നോട്ട് പോകണമെന്നോ ആരും ഉപദേശിക്കുന്നില്ല.
പകരം, ആ ശാന്തി വളരെ നിശബ്ദമായാണ് അവനിലേക്ക് വരുന്നത്.
അത് അവനിലെ അധ്വാനത്തിലൂടെ വരുന്നു. അവിടത്തെ കാലാവസ്ഥയിലൂടെ വരുന്നു. അവന് ലഭിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിലൂടെ വരുന്നു. ആ കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിന്റെ താളത്തിലൂടെ വരുന്നു. മറയ്ക്കപ്പെട്ടുപോയ മനോഹരമായ ഒന്നിനെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിലെ ഏകാഗ്രതയിലൂടെ വരുന്നു.
ഇതിൽ വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു സത്യമുണ്ട്. പലപ്പോഴും രോഗശാന്തി എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ നാം കരുതുന്നത് എല്ലാം തുറന്നുപറഞ്ഞ് മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരു വലിയ സംഭവമാണെന്നാണ്. മുറിവുകൾക്ക് പേരിടണമെന്നും, അതിനെ വിശകലനം ചെയ്യണമെന്നും, വിശദീകരിക്കണമെന്നും, പ്രകാശം നിറഞ്ഞൊരിടത്ത് വെച്ച് അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കണമെന്നും നമ്മൾ ചിന്തിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും അതിന് അതിന്റേതായ വിലയുണ്ട്. എന്നാൽ ചില ഉണങ്ങലുകൾ തുടങ്ങുന്നത് വിശദീകരണങ്ങളിലൂടെയല്ല എന്ന് ഈ പുസ്തകം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അവ തുടങ്ങുന്നത് ശരീരം വീണ്ടും അതിന്റെ താളം കണ്ടെത്തുമ്പോഴാണ്.
ഒരു മനുഷ്യൻ ഉറക്കമുണരുന്നു. അവൻ ഒരു തട്ടിലേക്ക് കയറുന്നു. അവൻ കുമ്മായം ചുരണ്ടി മാറ്റുന്നു. അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. അവൻ കേൾക്കുന്നു. അവൻ വെളിച്ചത്തെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. അവനെ വെറുമൊരു ‘രോഗിയായി’ കാണാത്ത മനുഷ്യരെ അവൻ കണ്ടുമുട്ടുന്നു.
പതിയെ പതിയെ, അവനിലെ ആ ശൂന്യത മാഞ്ഞുപോകുന്നു. അതാണ് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതയായി എനിക്ക് തോന്നിയത്. രോഗശാന്തി എന്നത് എപ്പോഴും ട്രോമയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ക്ലാസ്സല്ല. ചിലപ്പോൾ, ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഒരാളിലേക്ക് സാധാരണ ജീവിതം പതിയെ തിരികെക്കൊണ്ടുവരുന്ന പ്രക്രിയയാണത്.
യുദ്ധം ഏൽപ്പിച്ച പാടുകളുമായാണ് ബിർകിൻ ആ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് വരുന്നത്. അവന്റെ മുഖം കോച്ചി വലിക്കുന്നുണ്ട്. സംസാരത്തിന് തടസ്സങ്ങളുണ്ട്. ദാമ്പത്യം തകർന്നു. കയ്യിൽ കാശില്ല, എങ്ങോട്ട് പോകണമെന്നറിയില്ല. എന്നാൽ ആ ഗ്രാമം അവനെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കിക്കൊണ്ടല്ല മാറ്റിയെടുക്കുന്നത്. സത്യത്തിൽ അവിടുത്തുകാർക്ക് അവനെ പൂർണ്ണമായും മനസ്സിലായിട്ടുണ്ടാകില്ല. അവർ അവനായി അവിടെ ഒരിടം നൽകി എന്ന് മാത്രം.
ഇതൊരു വലിയ ചിന്തയാണ്. നമ്മെ സഹായിക്കാൻ എല്ലാവരും നമ്മെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കണമെന്നില്ല. ചിലപ്പോൾ നമ്മെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ആളുകൾ മതിയാകും. നമുക്കൊരു ചായ തരാൻ, നാം വരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ച് കാത്തിരിക്കാൻ, നമ്മൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചോ എന്ന് ചോദിക്കാൻ ആളുകൾ മതി. നമ്മുടെ കൈകൾക്ക് ആത്മാർത്ഥമായി ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ജോലി വേണം. യുദ്ധം ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നില്ല എന്ന് നമ്മുടെ നാഡീവ്യൂഹത്തെ പതിയെ വിശ്വസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരിടം വേണം.
പള്ളിയിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ആ ചുവർചിത്രമാണ് പുസ്തകത്തിലെ പ്രധാന ബിംബം. അന്ത്യവിധിയുടെ ഒരു മധ്യകാല ചിത്രം കുമ്മായത്തിന് കീഴിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. അതിനെ നശിപ്പിക്കാതെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് ബിർകിന്റെ ജോലി. അവന് ക്ഷമ കൂടിയേ തീരൂ. കൂടുതൽ ബലം പ്രയോഗിച്ചാൽ ബാക്കിയുള്ളത് കൂടി നശിച്ചുപോകും. ശ്രമം കുറഞ്ഞാൽ അത് മണ്ണിനടിയിൽ തന്നെ കിടക്കും. ഈ ചിത്രം മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ ഒരു ഭൂപടം പോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്.
ജീവിതം നമ്മെ പല പാളികളായി മൂടുന്നുണ്ട്. ദുഃഖം, നിരാശ, ഭയം, ദിനചര്യകൾ, അപമാനം, ക്ഷീണം, വിട്ടുവീഴ്ചകൾ… യഥാർത്ഥ ചിത്രത്തിന് മുകളിൽ ഇവയൊക്കെയും പാളികളായി അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു. നമ്മൾ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നില്ല, പക്ഷേ നമുക്ക് നമ്മളിൽ നിന്നുതന്നെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടി വരുന്നു. പിന്നീട്, എപ്പോഴെങ്കിലും ഒരു കൃപ നമ്മെ തേടിയെത്തിയാൽ, അതൊരു പെട്ടെന്നുള്ള മാറ്റമായിരിക്കില്ല വരുന്നത്. വളരെ കരുതലോടെയുള്ള ഒരു തുടച്ചുമാറ്റലായിരിക്കും അത്. ഇവിടെ കുറച്ചു തെളിച്ചം. അവിടെ കുറച്ചു നിറം. ഒരു വര തെളിഞ്ഞുവരുന്നു. പതിയെ ഒരു മുഖം വ്യക്തമാകുന്നു.
ബിർകിൻ തികച്ചും പുതിയൊരാളായി മാറിയെന്ന് നോവൽ പറയുന്നില്ല. അങ്ങനെ പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ അതത്ര വിശ്വസനീയമാകുമായിരുന്നില്ല. പകരം, വളരെ ശാന്തവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒന്നാണ് അത് പറയുന്നത്: ആ ഒരു വേനൽക്കാലത്തേക്ക്, അവൻ വീണ്ടും ജീവിതത്തിന് ലഭ്യമാകുന്നു.
ആ വ്യത്യാസം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. രോഗശാന്തി എന്നത് കഴിഞ്ഞകാലത്തെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കലാണ് എന്ന് പറയുന്ന പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞകാലം അവിടെത്തന്നെ ബാക്കിയുണ്ടാകുമെന്ന് ഗ്രന്ഥകാരൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. യുദ്ധം ബാക്കിയുണ്ടാകും. നഷ്ടങ്ങൾ ബാക്കിയുണ്ടാകും. തകർന്ന ദാമ്പത്യം ബാക്കിയുണ്ടാകും. എന്നാൽ അതിനെല്ലാമടിയിൽ വേറെ ചിലതും ബാക്കിയുണ്ട്. ശ്രദ്ധിക്കാനുള്ള കഴിവ്, സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കാനുള്ള കഴിവ്, ആർദ്രതയ്ക്കുള്ള കഴിവ്, പ്രതികരിക്കാനുള്ള കഴിവ്.
ഒരുപക്ഷേ ഇതായിരിക്കാം തിരികെവരിക എന്നതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം. കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കാത്ത ഒരു പഴയ അവസ്ഥയിലേക്കുള്ള മടക്കമല്ല അത്; മറിച്ച്, വെളിച്ചം കടന്നുചെല്ലാൻ പാകത്തിൽ, കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ട ചിത്രത്തിന്റെ കുറച്ചുഭാഗമെങ്കിലും വീണ്ടെടുക്കലാണ്.
ബിർകിൻ ഒരു പള്ളിക്കുള്ളിലാണ് മതപരമായ ചിത്രം പഴയപടിയാക്കുന്നത്. എന്നാൽ നോവലിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ശക്തി വരുന്നത് ഔദ്യോഗിക മതത്തിൽ നിന്നല്ല. ഇടവക വികാരിയായ റെവറന്റ് കീച്ച് വളരെ വരണ്ട ഒരാളാണ്. അയാൾ ഒരു വില്ലനൊന്നുമല്ല, പക്ഷേ പവിത്രമായ കാര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ജീവിക്കുമ്പോഴും അതിലൊന്നും യാതൊരു താല്പര്യവുമില്ലാത്ത ഒരാളാണ്. എന്നാൽ ആ ചിത്രം, അത് വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള അധ്വാനം, ഗ്രാമത്തിലെ സൂര്യപ്രകാശം, ആൾക്കാരുടെ ദയ, മുറിവേറ്റ മനുഷ്യർക്കിടയിലുള്ള ആ സൗഹൃദം… ഇതെല്ലാം വളരെ പവിത്രമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ചിലപ്പോൾ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ഇടങ്ങളിലായിരിക്കില്ല പവിത്രത കുടികൊള്ളുന്നത്. അത് ഒരു കുട്ടി കൊണ്ടുവരുന്ന ഭക്ഷണത്തിലാകാം, ആത്മാർത്ഥമായ അധ്വാനത്തിലാകാം, ഒരു പാടത്താകാം. ദുരിതങ്ങളെന്താണെന്നറിയാവുന്ന, എന്നാൽ അതൊന്നും പരസ്പരം പ്രകടിപ്പിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ലാത്ത രണ്ടു മനുഷ്യർക്കിടയിലെ നിശബ്ദതയിലാകാം.
മറ്റൊരു മുൻ സൈനികനായ ചാൾസ് മൂൺ ഇവിടെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കഥാപാത്രമാണ്. ബിർകിൻ ചുവർചിത്രം വീണ്ടെടുക്കുമ്പോൾ, അവൻ മണ്ണിനടിയിൽ ഒരു ശവകുടീരം തേടുകയാണ്. അവർക്കിടയിലുള്ള സൗഹൃദം വളരെ നിശബ്ദമാണ്, എന്നാൽ അർത്ഥവത്തുമാണ്. അവർ പരസ്പരം കൂടുതലൊന്നും വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. ഭാഷയ്ക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്തതെന്തോ ഒന്നിൽ നിന്ന് അതിജീവിച്ചവരാണ് രണ്ടുപേരും. അവരുടെ സൗഹൃദത്തിൽ നാടകീയതകളില്ലാത്ത, മുറിവേറ്റവർക്കിടയിലെ ആ പക്വതയുണ്ട്.
അവരുടെ ജോലികൾക്കിടയിലുള്ള ആ ഒരു സാമ്യം എനിക്കിഷ്ടമായി. ബിർകിൻ മുകളിലേക്ക് നോക്കുന്നു, മൂൺ താഴേക്ക് നോക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞകാലം പല ദിശകളിലായി മറഞ്ഞുകിടക്കുകയാണെന്ന് പുസ്തകം നമ്മോട് പറയുന്നതുപോലെ. ചിലത് പെയിന്റടിച്ച് മറച്ചിരിക്കുന്നു. ചിലത് കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചിലത് ശരീരത്തിൽ തന്നെ വഹിക്കുന്നു. ചിലതാകട്ടെ, ആർക്കും മനസ്സിലാകാത്ത കഥകളായി ബാക്കിനിൽക്കുന്നു.
ആ കൊച്ചുഗ്രാമം തന്നെ ഒരുതരം മരുന്നായി മാറുന്നുണ്ട്. അത് പൂർണ്ണമായതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അതിന് ജീവനുള്ളതുകൊണ്ടാണ്. അവിടെ ഭക്ഷണമുണ്ട്, പ്രാർത്ഥനാ കൂട്ടായ്മകളുണ്ട്, ജോലിയുണ്ട്, പരദൂഷണങ്ങളുണ്ട്, വെളിച്ചമുണ്ട്, പാടങ്ങളുണ്ട്, ട്രെയിനുകളുണ്ട്, ശബ്ദങ്ങളുണ്ട്, കൊച്ചുകൊച്ചു കടമകളുണ്ട്. ബിർകിനെ ആരും വലിയൊരു ദുരന്തകഥാപാത്രമായി കാണുന്നില്ല. അവൻ ആ സാധാരണ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുകയാണ്.
സാധാരണ ജീവിതം, അത് കാരുണ്യമുള്ളതാകുമ്പോൾ, അത് വെറുമൊരു സാധാരണ ജീവിതമല്ല. നമുക്ക് ലഭ്യമായ ഏറ്റവും വലിയ അഭയസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണിത്.
പിന്നെ ആലിസ് കീച്ച് ഉണ്ട്, വികാരിയുടെ ഭാര്യ. നോവലിന് അതിന്റെ ഒരു വിങ്ങൽ നൽകുന്നത് അവളാണ്. ബിർകിൻ അവളിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അവൾ ഏകാകിയാണ്, സുന്ദരിയാണ്, കൂടാതെ താൻ പെട്ടുപോയ ആ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് മാനസികമായി ഒരുപാട് അകലെയുമാണ്. അവർക്കിടയിലുള്ള ബന്ധം വളരെ ലോലമാണ്, മിക്കവാറും ഒന്നും പറയാത്തതാണ്, ഒടുവിൽ അപൂർണ്ണമായി അവസാനിക്കുന്നതുമാണ്. നാടകീയമായി ഒന്നും അവർക്കിടയിൽ സംഭവിക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും പ്രണയത്തിന്റെ ആ സാധ്യത, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാൾ വീണ്ടും തന്നെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുന്നുവെന്ന തോന്നൽ, ബിർകിന്റെ ഉണർവിന്റെ ഒരു ഭാഗമായി മാറുന്നുണ്ട്.
നോവലിന്റെ ഈ ഭാഗം വേദന നൽകുന്നതാണ്, കാരണം അത് ‘ഏകദേശം’ (almost) എന്നൊരവസ്ഥയിലായിരുന്നു. പൂവണിയാമായിരുന്ന ഒരു ജീവിതം. പറയാമായിരുന്ന വാക്കുകൾ. എടുക്കാമായിരുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ. നമ്മളെല്ലാവരും നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഇങ്ങനെയുള്ള ചില മുറികൾ കൊണ്ടുനടക്കുന്നുണ്ട്. അതൊരു പ്രണയം തന്നെയാകണമെന്നില്ല, മറ്റു പല സാധ്യതകളുമാകാം. നാം തിരഞ്ഞെടുക്കാമായിരുന്ന മറ്റൊരു വഴി. നാം കുറച്ചുകൂടി അടുത്തറിയേണ്ടിയിരുന്ന ഒരാൾ. നാം കുറച്ചുകാലം കൂടി താമസിക്കേണ്ടിയിരുന്ന ഒരു നഗരം. കടന്നുപോയതിന് ശേഷം മാത്രം നാം മനസ്സിലാക്കിയ ചില കാലങ്ങൾ.
ഇത്തരം ഓർമ്മകൾ കൊണ്ടാണ് ഈ നോവൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്. വയസ്സായ ബിർകിൻ പണ്ടെങ്ങോ നടന്ന ഒരു വേനൽക്കാലത്തെ ഓർത്തെടുക്കുകയാണ്. ആ മാസം അധികനാൾ നീണ്ടുനിന്നില്ല എന്നറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് പുസ്തകം മുഴുവൻ എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് വായനയിൽ ആ ഒരു വിഷാദം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്. ആ വേനൽക്കാലത്തിന്റെ സന്തോഷങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴും, അതില്ലാതാകാൻ പോകുകയാണെന്ന് നമുക്കറിയാം.
ഒരുപക്ഷേ അതാണ് ഈ പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സത്യം. ജീവിതത്തിലെ ചില കാലഘട്ടങ്ങൾ നമ്മെ ഉണക്കും, പക്ഷേ അവ എക്കാലത്തേക്കും അങ്ങനെ തന്നെ നിൽക്കണമെന്നില്ല. ഒരു സ്ഥലം നമ്മെ കുറച്ചുകാലത്തേക്ക് രക്ഷിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ അത് എന്നെന്നേക്കുമായി നമ്മുടെ വീടായി മാറണമെന്നില്ല. ഒരാൾ നമ്മെ ഉണർത്തിയേക്കാം, പക്ഷേ എക്കാലവും കൂടെയുണ്ടാകണമെന്നില്ല. ഒരു ഋതു നമ്മെ പഴയപടിയാക്കാം, പക്ഷേ അതും അവസാനിക്കും.
എങ്കിലും, ആ അവസാനം ഒരിക്കലും അവർ നൽകിയ കൃപയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.
പുസ്തകം വായിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഞാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് ചിന്തിച്ചത്. എന്തെങ്കിലും അവസാനിച്ചാൽ, അത് പരാജയപ്പെട്ടു എന്ന് ചിന്തിക്കാൻ നാം പ്രലോഭിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ചില കാര്യങ്ങൾ അത് വന്ന അതേ രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളതല്ല. അവയുടെ ധർമ്മം വേറെയാണ്. അവ നമ്മിലേക്ക് വരുന്നു, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ കാലാവസ്ഥയെ മാറ്റുന്നു, എന്നിട്ട് പോകുന്നു. അവയുടെ സ്ഥിരത നമുക്ക് പുറത്തല്ല, മറിച്ച് അവ സാധ്യമാക്കിയ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ളിലാണ്.
ബിർകിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആ ഗ്രാമം ഒരു അന്തിമ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമല്ല. അതൊരു ഇടത്താവളമാണ്. താൽക്കാലികമായ ഒരനുഗ്രഹം. കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ട സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെ വീണ്ടും കാണാൻ കഴിഞ്ഞ ഒരിടം.
അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം ഈ പുസ്തകം ഇത്രമേൽ ഹൃദ്യമാകുന്നത്. അത് ജീവിതത്തെ അതിശയോക്തിയോടെ കാണിക്കുന്നില്ല. സൗന്ദര്യത്തിന് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് അത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നില്ല. രോഗശാന്തിയെ അത് വലിയൊരു വിജയമായി ആഘോഷിക്കുന്നില്ല. തകർന്നടിഞ്ഞ ഒരു മനുഷ്യൻ അല്പകാലത്തേക്ക് ജോലി, കാരുണ്യം, കല, കാലാവസ്ഥ, പൂർണ്ണമാകാത്ത പ്രണയം എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്നത് മാത്രമാണ് അത് കാണിക്കുന്നത്. ആ ജീവിതത്തിന്റെ ബാക്കി കാലം മുഴുവൻ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ ആ ചെറിയ കാലയളവ് മതിയായിരുന്നു എന്നും അത് കാണിച്ചുതരുന്നു.
കലയ്ക്ക് കാലങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് മുറിവേറ്റവരെ കൂട്ടിയിണക്കാൻ കഴിയും എന്ന ആശയവും എനിക്കേറെ ഇഷ്ടമായി. മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ആ ചിത്രകാരനെ ബിർകിന് നേരിട്ട് അറിയില്ല. അദ്ദേഹം മരിച്ചിട്ട് കാലങ്ങളായി. എന്നാൽ ആ ചിത്രത്തിലൂടെ, അയാൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത നിറങ്ങളിലൂടെയും വരകളിലൂടെയും ബിർകിൻ അയാളെ അറിയാൻ തുടങ്ങുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിപ്പുറം ഒരു കലാകാരൻ മറ്റൊരു കലാകാരനെ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു വ്യക്തി ഇല്ലാതാകുന്നു, പക്ഷേ അവരുടെ ശ്രദ്ധ അവിടെ അവശേഷിക്കുന്നു.
ആത്മാർത്ഥമായി എന്തെങ്കിലും സൃഷ്ടിക്കുകയെന്നാൽ, നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയുടെ ഒരംശം അവിടെ ബാക്കിവെക്കുക എന്നതാണ്. മറ്റൊരാൾ, ഒരുപക്ഷേ വളരെ കാലങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അത് കണ്ടെത്തിയേക്കാം. മറ്റൊരാൾ അത് വീണ്ടെടുക്കാം. മറ്റൊരാൾ അത് വീണ്ടെടുക്കുന്നതിലൂടെ സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും വീണ്ടെടുത്തേക്കാം.
ആ ചിന്ത എന്റെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിച്ചു.
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സകല ചുവർചിത്രങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഈ പുസ്തകം എന്നെ ചിന്തിപ്പിച്ചു. പ്രതിരോധങ്ങൾക്കടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആർദ്രത. ക്ഷീണത്തിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിശ്വാസം. നാണക്കേടിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൗന്ദര്യം. അതിജീവിക്കാൻ വേണ്ടി നാം മാറിയ രൂപങ്ങൾക്കടിയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നമ്മുടെ പഴയ സ്വത്വം. കുമ്മായത്തിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിറങ്ങൾ.
രോഗശാന്തിക്ക് വളരെ മൃദുവായ ഒരു സ്പർശം ആവശ്യമാണെന്ന് ഇത് എന്നെ ചിന്തിപ്പിച്ചു. നമ്മളെയോ മറ്റുള്ളവരെയോ നമുക്ക് വളരെ പരുഷമായി ചുരണ്ടി മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. പെട്ടെന്നുള്ള വെളിപാടുകൾ നാം ആവശ്യപ്പെടരുത്. കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ട ആ ചിത്രം ഒറ്റയടിക്ക് പുറത്തുവരണമെന്ന് വാശിപിടിക്കാനും പാടില്ല. ചില വീണ്ടെടുക്കലുകൾക്ക് ക്ഷമ വേണം, വിനയം വേണം, ദിവസവും ആ തട്ടിൽ കയറി നിൽക്കാനുള്ള മനസ്സുണ്ടാകണം, ആ ദിവസം മാറ്റാൻ കഴിയുന്നത് മാത്രം മാറ്റിയെടുക്കാനുള്ള പക്വതയും വേണം.
അതുകൊണ്ടാണ് ഈ പുസ്തകം എന്നോടൊപ്പം നിന്നത്. അതൊരു വലിയ സന്ദേശം തന്നതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ചിത്രം നൽകിയതുകൊണ്ടാണ്.
യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ ഒരു മനുഷ്യൻ ശാന്തമായ ഒരു പള്ളിയിൽ നിൽക്കുന്നു, വിധിയുടെയും നിത്യതയുടെയും ഒരു ചിത്രം അവൻ പതിയെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു. പുറത്ത് വേനൽക്കാലം കടന്നുപോകുന്നു. ആളുകൾ അവന് ഭക്ഷണം നൽകുന്നു. ഒരു സുഹൃത്ത് മണ്ണിൽ കുഴിയെടുക്കുന്നു. ഒരിക്കലും കടന്നുചെല്ലാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒരുവൾ അവനെ നോക്കുന്നു. ആ ഗ്രാമം അതിന്റെ പാട്ടിന് പോകുന്നു. ലോകം സ്വയം വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും അവനിലെന്തോ ഒന്ന് തിരികെ വരുന്നു.
അതുതന്നെ ധാരാളമാണ്.
ചിലപ്പോൾ രോഗശാന്തി ഒരു വലിയ വെളിപാടല്ല. ചിലപ്പോൾ അതൊരു ഋതുവാണ്. ചിലപ്പോൾ അതൊരു പള്ളിയുടെ മുകളിലെ മുറിയാണ്. ചിലപ്പോൾ അത് കൈകൾ കൊണ്ട് ചെയ്യുന്ന ജോലിയാണ്. ചിലപ്പോൾ അത് യാതൊരു ബഹളവുമില്ലാതെ വരുന്ന ഒരു കാരുണ്യമാണ്. ചിലപ്പോൾ അത്, നമ്മെ മൂടിയ സകലതിനും താഴെ നിന്ന് പതിയെ തിരിച്ചുവരുന്ന നിറങ്ങളാണ്.
ചിലപ്പോൾ അതൊരു ബ്ലോഗാണ്; എന്നെപ്പോലൊരാൾ ചിന്തകളുടെ ഒരു തുറന്ന പുസ്തകമായി എഴുതുന്ന ഒന്ന്. നിങ്ങളെപ്പോലെ പ്രത്യേകതയുള്ള ഒരാൾ അവസാന വരിവരെയും അത് വായിക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്തിയല്ലോ എന്നോർക്കുമ്പോൾ തോന്നുന്ന ആ ഒരു കൃതജ്ഞത. : )
ജനാലപ്പടിയിൽ ജീവന്റെ യാതൊരു ലക്ഷണവുമില്ലാതെ ഞാനൊരു ചെടിച്ചട്ടി കുറെക്കാലം സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. എന്തിനാണ് ഞാനത് അവിടെ വെച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് പോലും എനിക്കോർമ്മയുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിലെ മണ്ണ് വരണ്ടുണങ്ങി, വിളറിയിരുന്നു. ഒരു പ്രതീക്ഷയുമില്ലാതെ, വെറുമൊരു കുറ്റബോധത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രമാണ് ഞാൻ അതിൽ വെള്ളമൊഴിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ തികച്ചും സാധാരണമായ ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ, എന്റെ ശ്രദ്ധ മറ്റെന്തിലോ ആയിരുന്ന ഒരു നിമിഷത്തിൽ, അവിടെയൊരു പച്ചപ്പ് തലനീട്ടി.
മാറ്റങ്ങളുടെ പടിവാതിലുകൾ അങ്ങനെയാണ്. അവ വരവറിയിച്ചുകൊണ്ടല്ല തുറക്കപ്പെടുന്നത്.
കാലവും വിശ്വാസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. ഒരു തത്വശാസ്ത്രമായല്ല, മറിച്ച് നാമെല്ലാവരും വളരെ മോശമായി മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദൈനംദിന ശീലമെന്ന നിലയിൽ. എപ്പോഴെങ്കിലും ഈ അവസ്ഥകൾ മാറുമെന്നും, ജീവിതത്തിലെ കഠിനമായ ഋതുക്കൾ എക്കാലവും അങ്ങനെതന്നെ നിന്നിട്ടില്ലെന്നും നമ്മുടെയുള്ളിലെവിടെയോ നമുക്കറിയാം. നമ്മളിലെ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ കാലങ്ങളെയും നാം ഇതിനോടകം അതിജീവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അറിയാം. എന്നിട്ടും, നീണ്ട ഒരു ശൈത്യകാലത്തിന്റെ മരവിപ്പിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഈ അറിവുകളൊന്നും നമ്മെ സഹായിക്കുന്നില്ല. അറിവ് ഒരിടത്തും, ആശ്വാസം മറ്റൊരിടത്തുമായി നിൽക്കുന്നു. അവയ്ക്കിടയിലുള്ള ആ ദൂരത്തിലാണ് നമ്മുടെ സങ്കടങ്ങളത്രയും ജീവിക്കുന്നത്.
അറബിയിൽ ‘സബർ‘ (sabr) എന്നൊരു വാക്കുണ്ട്. സാധാരണയായി ‘ക്ഷമ’ എന്നാണ് അതിനർത്ഥം പറയാറുള്ളതെങ്കിലും, ആ വാക്കിന്റെ യഥാർത്ഥ ആഴം ഉൾക്കൊള്ളാൻ അതിന് കഴിയില്ല. ‘സബർ’ എന്നത് ഒരുതരം അടിയുറച്ചുനിൽപ്പാണ്. തകർന്നുവീഴാൻ ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ളൊരു നിമിഷത്തിൽ, അതിന് നിന്നുനൽകാതെ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്ന ഒരു അവസ്ഥ. എല്ലാം സുഗമമായി പോകുന്ന ഒരാളുടെ ക്ഷമയല്ല അത്; മറിച്ച്, ഒന്നും ശരിയല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലും അവിടെത്തന്നെ തുടരാൻ തീരുമാനിക്കുന്ന ഒരാളുടെ ക്ഷമയാണത്.
ഈ പേര് പോലുമറിയാതെ നമ്മളിൽ പലരും ‘സബർ’ ശീലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യാറുണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ അതിന് ശ്രമിക്കാറുണ്ട്. ചില ദിവസങ്ങളിൽ ഞാൻ അതിൽ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടും.
ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ എനിക്ക് ക്ഷമ നശിക്കാറുണ്ട്. കാര്യങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകാതിരിക്കുമ്പോൾ, പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമുണ്ടാകാതിരിക്കുമ്പോൾ, ഉള്ളിലെ നീറുന്ന വേദന വല്ലാതെ നീണ്ടുപോകുമ്പോൾ… അതൊരു കൂർത്ത മുനയായി മാറുന്നത് ഞാൻ അറിയാറുണ്ട്. പറയാനാഗ്രഹിക്കാത്ത പലതും ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വിശാലമാകേണ്ടയിടത്ത് ഞാൻ ചുരുങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ട്. ചൂട് പകരേണ്ടിയിരുന്ന എന്റെയുള്ളിലെ തീ, പലതിനെയും ചുട്ടെരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതൊരു കുറ്റസമ്മതമല്ല, എന്നെക്കുറിച്ചുള്ള സത്യസന്ധമായ ഒരു വിലയിരുത്തൽ മാത്രമാണ്. നിശ്ചലമായിരിക്കേണ്ടതിന്റെ വിലയറിയാമായിരുന്നിട്ടും ഞാൻ അസ്വസ്ഥനാകാറുണ്ട്. കാര്യങ്ങളെ ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ കാണാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും, പെട്ടെന്നുള്ള തിരിച്ചടികളിൽ ഞാൻ പതറിപ്പോകാറുണ്ട്.
പക്ഷേ, അതിൽ തെറ്റില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. വളരെ മനോഹരമായ ഒരു ആശയം ഉള്ളിൽ കൊണ്ടുനടക്കുമ്പോഴും, അത് പ്രാവർത്തികമാക്കുന്നതിൽ നമുക്ക് പരാജയപ്പെടാം. കുറച്ചുകൂടി നന്നാകണം എന്ന ആ ആഗ്രഹം തന്നെ, പുതിയൊരു മനുഷ്യനായി മാറുന്നതിന്റെ ഒരു തുടക്കമാണ്.
എന്നിലും എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരിലും ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ള ഒരു കാര്യമുണ്ട്. മാറ്റങ്ങൾക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നത് കണ്ടാൽ, എവിടെയോ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്നേ പലപ്പോഴും തോന്നൂ. പുറത്തുനിന്ന് നോക്കുന്നവർക്കും, ചിലപ്പോൾ നമുക്ക് തന്നെയും അങ്ങനെ തോന്നും. അത്യാവശ്യമായ ഒരു മാറ്റത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കാത്തിരിപ്പാണോ, അതോ എന്നോ അവസാനിക്കേണ്ടിയിരുന്ന ഒന്നിനെ നാം വെറുതെ വലിച്ചുനീട്ടുകയാണോ എന്ന് എപ്പോഴും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. ആ അനിശ്ചിതത്വം വലിയൊരു ഭാരമാണ്. ഇതിൽ ഏത് കാത്തിരിപ്പിലൂടെയാണ് നാം കടന്നുപോകുന്നത് എന്നറിയാത്ത അവസ്ഥ എത്രമാത്രം തളർത്തുന്നതാണെന്ന് ആരും അധികം സംസാരിക്കാറില്ല.
എന്നാൽ പൂക്കൾക്കും ഇതൊന്നും അറിയില്ലല്ലോ. ജനുവരിയിലെ ഇരുട്ടിൽ മണ്ണിനടിയിൽ കിടക്കുന്ന ഒരു വിത്തിന്, വസന്തത്തിന്റെ ചൂട് വരുന്നുണ്ടോ എന്ന് അറിയില്ല. ഒരു തെളിവുമില്ലാതെ, ഒരാശ്വാസവാക്കുമില്ലാതെ, ആരും കാണാതെ ആ ഇരുട്ടിൽ അത് ജീവന്റെ ഒരു തുടിപ്പ് കാത്തുവെക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഒരുപക്ഷേ വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും നല്ല നിർവ്വചനം ഇതായിരിക്കും. ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പല്ല അത്, മറിച്ച് എപ്പോഴെങ്കിലും പൂവിടും എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ ആ രൂപത്തിൽ തന്നെ തുടരാനുള്ള ഒരു മനസ്സാണ്.
സങ്കടങ്ങളുടെ കാര്യവും വളരെ വിചിത്രമാണ്. അതിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അതൊരു കെട്ടിടം പോലെ നമുക്ക് ചുറ്റും നിൽക്കുന്നതായി തോന്നും. ആ കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലെ ഒരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് കെട്ടിടം തന്നെയാണ് സങ്കടമെന്ന് തോന്നും. അത് മാറ്റിയാൽ ഭിത്തികൾ തകർന്നുവീഴുന്നതുപോലെ. അങ്ങനെ നാം വളരെ കരുതലോടെ അതിനുചുറ്റും നടക്കുന്നു, അതിനുചുറ്റും ജീവിക്കുന്നു, ആ സങ്കടത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ നാം നമ്മുടെ ദിനചര്യകൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ ഒരു ദിവസം നാം തിരിച്ചറിയും, ആ സങ്കടത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള നടത്തം നാം അവസാനിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന്. അത് അവിടെത്തന്നെ കാണുമായിരിക്കും, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ അതൊരു കെട്ടിടമല്ല. അതെപ്പോഴാണ് മാറിയതെന്ന് നമുക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടാകില്ല. നമ്മൾ മറ്റെന്തോ നോക്കിനിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ഇതൊരു ആശ്വാസവാക്കാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. ഇതൊരു സത്യം മാത്രമാണ്.
അവസാനം, ഞാൻ എപ്പോഴും തിരികെയെത്തുന്ന ഒരു ചിന്തയുണ്ട്. വളരെ ലളിതമായ ഒന്ന്. ആദ്യം കൃതജ്ഞത. പിന്നെ ക്ഷമ. അതിനുശേഷം വിശ്വാസം. ഇതൊരു ഫോർമുലയല്ല. തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ മാത്രം വെളിപ്പെടുന്ന ഒരു തുടർച്ചയാണിത്. പഴയ കാലങ്ങളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ ചിന്തിക്കും: “ഓ, അതായിരുന്നു ആ വർഷങ്ങൾ. എനിക്കറിയാതെ തന്നെ ഞാൻ അത് ചെയ്യുകയായിരുന്നു.”
ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള സമയത്ത് കണ്ടെത്താൻ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒന്നാണ് കൃതജ്ഞത. അതുകൊണ്ടാണ് അത് ആദ്യമായി വരേണ്ടത് എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നത്. അത് എളുപ്പമായതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് മറ്റെന്തിനെങ്കിലും വളരാൻ പാകത്തിൽ മണ്ണിനെ മയപ്പെടുത്താൻ അതിന് മാത്രമേ കഴിയൂ എന്നതുകൊണ്ടാണ്.
ഞാനിപ്പോഴും ഇത് പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അപൂർണ്ണമായി, ആവർത്തിച്ച്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ അബദ്ധങ്ങളിലൂടെ. പക്ഷേ ഇതൊക്കെ ഇപ്പോഴും എന്നെ സംബന്ധിച്ച് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. പ്രതിസന്ധികളിൽ കുറച്ചുകൂടി ശാന്തതയുള്ള, ചൂടേറുമ്പോൾ പതറാത്ത, ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ മനസ്സിൽ കുറച്ചുകൂടി ഇടമുള്ള ഒരാളായി മാറണം എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ആഗ്രഹം തന്നെ വലിയൊരു കാര്യമാണ്. അതൊരു ലക്ഷ്യസ്ഥാനമല്ല, മറിച്ച് ഒരു മുന്നേറ്റമാണ്. മുന്നോട്ട് പോകാൻ ഒരുപക്ഷേ അതുതന്നെ ധാരാളമായിരിക്കും.
ജനാലപ്പടിയിലെ ആ ചെടി ഇപ്പോൾ കുറച്ചുകൂടി വളർന്നിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ പേരെന്താണെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. ഞാൻ അന്വേഷിച്ചിട്ടുമില്ല. എനിക്കതിഷ്ടമാണ്. പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാതെ തന്നെ ഒന്നിനെ ചേർത്തുപിടിക്കുക, എന്നിട്ടും അത് നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നത് നോക്കിനിൽക്കുക… അതൊരു വല്ലാത്ത അനുഭവം തന്നെയാണ്.
എന്റെ മകൻ അവന്റേതായ ലോകത്ത് മുഴുകിയിരിക്കുകയാണ്. ചുറ്റും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വർണ്ണക്കട്ടകൾക്കിടയിലിരുന്ന് അവൻ ഒരു കൊച്ചു കാർ നിർമ്മിക്കുകയാണ്. ചുവപ്പും വെളുപ്പും വരകളുള്ള കുപ്പായമണിഞ്ഞ്, പുറംലോകത്തിന്റെ യാതൊരു ബഹളങ്ങളും തന്നെ ബാധിക്കാത്ത വിധം അത്രമേൽ ഏകാഗ്രതയോടെയാണ് അവനത് ചെയ്യുന്നത്. ആ വെളുത്ത വിരിപ്പിലിരുന്ന് അവൻ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കുന്ന ആ കട്ടകളിലേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ, അറിയാതെ എന്റെ മനസ്സും ചില ചിന്തകളിലേക്ക് വഴുതിവീണു.
ഈ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഓരോ കട്ടകളും എനിക്ക് ജീവിതത്തിലെ ഓരോരോ നിമിഷങ്ങൾ പോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുമ്പോൾ അവയ്ക്ക് വലിയ അർത്ഥങ്ങളൊന്നുമില്ല; അവ വെറും പ്ലാസ്റ്റിക് കഷ്ണങ്ങൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ, ക്ഷമയോടെ അവയെ ഒന്നിനോടൊന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കുമ്പോൾ അവിടെ അർത്ഥവത്തായ ഒരു സൃഷ്ടി പിറവിയെടുക്കുന്നു. നമ്മുടെ ജീവിതവും ഇതുപോലെ തന്നെയല്ലേ? പരസ്പരം ബന്ധമില്ലാത്തതെന്ന് തോന്നുന്ന ഒട്ടേറെ അനുഭവങ്ങളെയും നിമിഷങ്ങളെയും കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് നാം നമ്മുടെ ജീവിതം പടുത്തുയർത്തുന്നത്.
മഹാകവി രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ തന്റെ ഗീതാഞ്ജലിയിൽ കുറിച്ച ആ മനോഹരമായ വരികൾ ഈ നിമിഷത്തിൽ എന്റെ ഓർമ്മയിലേക്ക് വരുന്നു:
“അനന്തമായ ലോകങ്ങളുടെ തീരത്ത് കുട്ടികൾ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു… അവർ മണലുകൊണ്ട് വീടുകൾ പണിയുന്നു, വെറും ചിപ്പികൾ കൊണ്ട് അവർ കളിക്കുന്നു. വിശാലമായ ഈ ലോകത്തിന്റെ തീരത്ത് അവർ സ്വന്തം ലോകം രചിക്കുകയാണ്.”
മുതിർന്നവരായ നമ്മൾ എപ്പോഴും ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആധികളിലോ, കഴിഞ്ഞുപോയ കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കടങ്ങളിലോ ആയിരിക്കും. എന്നാൽ അവനെ നോക്കൂ; അവന് ഇന്നലകളില്ല, നാളെയുമില്ല. അവന്റെ ലോകം അവൻ കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ആ കൊച്ചു കട്ടയിൽ മാത്രമാണ്. ആ നിമിഷത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയിൽ, വർത്തമാനകാലത്തിൽ അവൻ പൂർണ്ണമായും ജീവിക്കുകയാണ്.
പ്രശസ്ത മനഃശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ യുങ് കളികളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് ഇപ്രകാരമാണ്:
“പുതിയതൊന്നിന്റെ സൃഷ്ടി സംഭവിക്കുന്നത് കേവലം ബുദ്ധികൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് കളിക്കാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആന്തരികമായ ചോദനയിൽ നിന്നാണ്. കളിക്കുന്ന മനസ്സ് തനിക്കിഷ്ടമുള്ളതിനെ സ്നേഹത്തോടെ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്നു.”
അവൻ ഇവിടെ വെറുമൊരു കളിപ്പാട്ടം നിർമ്മിക്കുകയല്ല, തന്റെ ഭാവനയ്ക്ക് രൂപം നൽകുകയാണ്. അതിശയിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു കാര്യം, ഈ നിർമ്മാണത്തിലുള്ള അവന്റെ നിസ്സംഗതയാണ്. മണിക്കൂറുകൾ എടുത്തുണ്ടാക്കിയ ഈ കാർ, ഒരുപക്ഷേ നാളെ അവൻ തന്നെ പൊളിച്ചുമാറ്റും. ആ കട്ടകൾ കൊണ്ട് അവൻ മറ്റെന്തെങ്കിലും പുതിയത് നിർമ്മിക്കും. മുതിർന്നവരായ നമ്മൾ നമ്മളുണ്ടാക്കിയ കാര്യങ്ങളെ എക്കാലത്തേക്കും മുറുകെപ്പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഈ കുഞ്ഞുമനസ്സുകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് എത്ര മനോഹരമായാണ് കാര്യങ്ങളെ സ്വതന്ത്രമായി വിട്ടുകളയേണ്ടത് എന്നാണ്.
നിർമ്മിക്കുന്നതിലെ സന്തോഷം മാത്രമേ അവർക്കുള്ളൂ, അത് എക്കാലവും സ്വന്തമാക്കിവെക്കുന്നതിലല്ല. തകർന്നുവീഴുന്ന കാര്യങ്ങളെ ഓർത്ത് സങ്കടപ്പെടാതെ, അതേ കട്ടകൾ ഉപയോഗിച്ച് പുതിയൊരു സ്വപ്നം പടുത്തുയർത്താൻ കഴിയുമെന്ന വലിയൊരു പാഠം ഈ കളികൾക്കിടയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ജീവിതത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ, ആ പഴയ കുഞ്ഞിക്കണ്ണുകളോടെ നമുക്കും ഒരിക്കൽക്കൂടി ഈ ലോകത്തെ നോക്കിക്കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ!
നമ്മൾ അറിയാതെ തന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിന് ഒരു സുഖപ്പെടലുണ്ടാകാറുണ്ട്—അതിലേക്ക് നമ്മൾ അനാവശ്യമായി ഇടപെടാതിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നാണത്. എന്നാൽ ആ ശാന്തമായ മനോഹാരിതയെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ പലപ്പോഴും ചിന്തിക്കാറില്ല.
ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും കൃത്യമായ സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ തീർക്കേണ്ട പ്രോജക്റ്റുകളെപ്പോലെ കാണാനാണ് നമ്മൾ ശീലിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഉള്ളിൽ ഒരു ചെറിയ വിഷമമോ, പഴയൊരു സങ്കടമോ, അല്ലെങ്കിൽ നീണ്ടൊരു കാലത്തെ തളർച്ചയോ തോന്നുമ്പോൾ, അതിനെ എങ്ങനെയെങ്കിലും നിയന്ത്രിക്കാനാണ് നമ്മൾ ആദ്യം ശ്രമിക്കുന്നത്. അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു കൂട്ടാനും, പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും നമ്മൾ തിടുക്കം കൂട്ടുന്നു. മനസ്സിന്റെ മുറിവുകളെ ഒരു യന്ത്രത്തിന്റെ തകരാറുപോലെ കണ്ട്, കയ്യിൽ ആയുധങ്ങളുമായി നമ്മൾ ഓടുകയാണ്—എങ്ങനെയെങ്കിലും പഴയ അവസ്ഥയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി വീണ്ടും സജീവമാകാൻ വേണ്ടി മാത്രം.
എന്നാൽ നമ്മുടെ പദ്ധതികൾക്കോ കലണ്ടറുകൾക്കോ വഴങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല നമ്മുടെ ഹൃദയം; അതിന് അതിന്റേതായ ആവർത്തനങ്ങളും കാറ്റിന്റെ ദിശകളുമുണ്ട്.
നമ്മുടെ വിരലിൽ ഒരു ചെറിയ മുറിവുണ്ടാകുമ്പോൾ എന്താണ് സംഭവിക്കാറുള്ളത് എന്ന് ആലോചിച്ചുനോക്കൂ. അവിടെ പുതിയ കോശങ്ങൾ വന്ന് നിറയാൻ നമ്മൾ ഉത്തരവിടുകയോ, നമ്മുടെ മനക്കരുത്ത് കൊണ്ട് ആ തൊലി കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യാറില്ല. നമ്മൾ ആ മുറിവ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്നു, അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; പിന്നീട്, ഇരുട്ടിലിരുന്ന് ആ മുറിവ് എങ്ങനെ ഉണക്കണമെന്ന് പണ്ടേ അറിയാവുന്ന നമ്മുടെ ശരീരത്തിന്റെ ആ വലിയ ബുദ്ധിയിലേക്ക് നമ്മൾ അതിനെ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു. സുഖപ്പെടുക എന്നത് നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രവൃത്തിയല്ല; മറിച്ച് നമ്മൾ അതിനായി അൽപ്പം ഇടം നൽകുമ്പോൾ മാത്രം തനിയെ സംഭവിക്കുന്ന ഒരു സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയയാണ്.
നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ പ്രതിസന്ധികളോട് നമ്മൾ പോരാടുന്നത് നിർത്തുമ്പോഴും ഇതേ മനോഹരമായ മാന്ത്രികതയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം തളർച്ചയെയും തകർന്ന കഷണങ്ങളെയും നോക്കി, “ഇന്നത്തേക്ക് മാത്രം ഞാനിതിനെ നന്നാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല” എന്ന് തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ ഭാരക്കുറവുണ്ട്. ആ കഠിനമായ ദിവസത്തെ നിർബന്ധപൂർവ്വം ഒരു നല്ല ദിവസമാക്കി മാറ്റാൻ നമ്മൾ ശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല. തളർന്നുപോയതിൽ നമ്മൾ ആരോടും മാപ്പ് പറയേണ്ടതുമില്ല, മറ്റുള്ളവരുടെ വേഗതയ്ക്കൊപ്പം ഓടാൻ കഴിയാത്തതിൽ കുറ്റബോധം തോന്നേണ്ടതുമില്ല.
പലപ്പോഴും നമ്മുടെ വളർച്ച സംഭവിക്കുന്നത് തികച്ചും നിശബ്ദമായിരിക്കുമ്പോഴാണ്. തണുപ്പുകാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിലെ ഒരു കാടുപോലെയാണത്—പുറമെ നോക്കുമ്പോൾ ഇലകളെല്ലാം കൊഴിഞ്ഞ്, തികച്ചും ശാന്തമായി, ഒന്നും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാത്തതുപോലെ തോന്നും. എന്നാൽ അതിനടിയിൽ, ആരും കാണാതെ, ഒരു വലിയ പുനർജനിക്കായി പ്രകൃതി ഒരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരിക്കും.
നമ്മുടെ ചിന്തകളുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് നമ്മൾ പതുക്കെ മാറിനിൽക്കുമ്പോൾ, നമ്മെത്തന്നെ വീണ്ടെടുക്കാൻ നമ്മൾ തനിയെ കഷ്ടപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്ന് മനസ്സിലാകും. കടലിലെ തിരമാലകളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും മണ്ണിലെ വിത്തുകളെ മുളപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അതേ സർവ്വശക്തൻ തന്നെയാണ്, നിങ്ങളുടെ നിശബ്ദമായ തണുപ്പുകാലങ്ങളിലൂടെ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തെയും ചേർത്തുപിടിക്കുന്നത്. നിങ്ങളുടെ സുഖപ്പെടൽ നിങ്ങളുടെ മാത്രം ശ്രമങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചല്ല ഇരിക്കുന്നത് എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത് എത്ര വലിയ ആശ്വാസമാണ്! കുറച്ചുദൂരത്തേക്ക് എല്ലാ ഭാരങ്ങളും ഇറക്കിവെച്ച് ആ യാത്രയിലെ ഒരു യാത്രികൻ മാത്രമാകാൻ നിങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. നിങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച ആ കൈകൾക്ക് നിങ്ങളെ എങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കണമെന്നും നന്നായി അറിയാം, ഒപ്പം ആ വെളിച്ചം നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് പതുക്കെ വഴിമാറി വരുന്നുണ്ടെന്ന ഉറപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വിശ്രമിക്കാം.
ജീവിതം ഒരു തടസ്സവുമില്ലാതെ സുരക്ഷിതമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുക എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ലക്ഷ്യം എന്ന് വിശ്വസിച്ച്, വളരെ മൃദുവായ ചെറിയ കൂടുകൾ നെയ്തെടുക്കാനാണ് നാം പലപ്പോഴും ശ്രമിക്കാറുള്ളത്. കാറ്റിനെ ഒഴിവാക്കാൻ നാം നമ്മുടെ ദിനചര്യകൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തുന്നു, ഇളക്കങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു ലോകം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് സൗകര്യങ്ങളും ശീലങ്ങളും നാം കൂട്ടിവെക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒരു പക്ഷിയുടെ അസ്തിത്വം അതിന്റെ കൂടിന്റെ നിശബ്ദതയിലല്ല; മറിച്ച്, അതിന്റെ പറക്കലിന്റെ അനന്തമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലാണ്. വെറുതെ സുഖമായിരിക്കാൻ മാത്രമല്ല നാം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശാലമായ ആകാശത്തേക്ക് പറന്നുയരാനാണ്.
നമ്മുടെ ക്ഷമയെ പരീക്ഷിക്കുകയോ സമാധാനത്തെ ചെറുതായി തടസ്സപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുന്ന ഒരാളെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ, അവരിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാണ് നാം ആദ്യം ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഈ നിമിഷങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മനോഹരമായി ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച ചില സമ്മാനങ്ങളാണ്. ഒരു തടസ്സമായി നിൽക്കുന്നതിന് പകരം, ആ വ്യക്തി നമ്മെ സ്വയം കാണിക്കുന്ന ഒരു കണ്ണാടിയായി മാറുന്നു. നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ വെളിച്ചം വീഴേണ്ട, ഇരുണ്ടുകിടക്കുന്ന ചില കോണുകൾ അവർ നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ പൂട്ടിയിട്ട ഒരു വാതിലിലേക്കുള്ള ചൂണ്ടുപലകയാണവർ; ആ വാതിൽ തുറക്കാനുള്ള സമയമായി എന്ന് അവർ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഭാരമേറിയ പ്രതിരോധങ്ങൾ താഴെ വെക്കാനും, കൂടുതൽ വിശാലവും ക്ഷമാശീലമുള്ളതുമായ ഒരു വ്യക്തിയായി മാറാനുമുള്ള മനോഹരമായ ഒരു അവസരമാണത്.
ഈ ലോകത്തിലൂടെ നന്നായി സഞ്ചരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്താൽ, നാം പലപ്പോഴും മറ്റുള്ളവർ വരച്ച ഭൂപടങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. പോഡ്കാസ്റ്റുകളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളും, തത്ത്വചിന്തകരുടെ ഉദ്ധരണികളും, ട്രെൻഡിങ്ങായ ആശയങ്ങളും വിലയേറിയ കല്ലുകൾ പോലെ നാം പോക്കറ്റിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്നു. എന്നാൽ, മറ്റൊരാളുടെ റാന്തൽവിളക്ക് ഇനി നിങ്ങൾ പിടിക്കേണ്ടതില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷം അങ്ങേയറ്റം സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഒന്നാണ്. നിങ്ങളുടെ ആത്മാവിന് അതിന്റേതായ പ്രകാശമുണ്ട്. കടമെടുത്ത വാക്കുകളെല്ലാം താഴെ വെച്ച്, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളുടെ എഴുതപ്പെടാത്ത കവിതയെ വിശ്വസിക്കുന്നതിൽ ഒരു ശാന്തമായ സന്തോഷമുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ശബ്ദത്തെ വിശ്വസിക്കാൻ മാത്രം നിങ്ങൾ ജീവിച്ചുകഴിഞ്ഞു, പഠിച്ചുകഴിഞ്ഞു.
ചിലപ്പോൾ നമ്മൾ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതികളെയെല്ലാം ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് കാറ്റ് ആഞ്ഞുവീശിയേക്കാം. ജീവിതത്തിലെ ഒരു അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു, ചില ഉറപ്പുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നു, നാം സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന വഴി തികച്ചും അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു ദിശയിലേക്ക് തിരിയുന്നു. ഇത് ഒരുതരം ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കിയേക്കാമെങ്കിലും, ഇതൊരിക്കലും ഒരു നഷ്ടമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു പുതിയ തുടക്കത്തിനുള്ള ഇടമൊരുക്കലാണ്. നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു ക്യാൻവാസിൽ നിങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു മാസ്റ്റർപീസ് വരയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. പരിചിതമായ മണ്ണിൽ നിന്ന് നമ്മൾ മാറ്റിനിർത്തപ്പെടുമ്പോൾ, ജീവിതം നിങ്ങളുടെ അടുത്ത വളർച്ചയ്ക്കുള്ള ഇടം ഒരുക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
മാറ്റങ്ങളുടെ ഈ വിശാലതയിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഒന്ന് ദീർഘമായി ശ്വാസമെടുക്കൂ, ഭാരമില്ലാത്ത ഒരു സമാധാനം നിങ്ങൾക്ക് അവിടെ കണ്ടെത്താനാകും. പ്രപഞ്ചത്തെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്ന ഭാരിച്ച ഉത്തരവാദിത്തം ഒരിക്കലും നിങ്ങളെ ഏൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല. നിങ്ങളുടെ പദ്ധതികളുടെ മതിലുകൾ പതുക്കെ തകർന്നുവീഴുമ്പോൾ, സർവ്വശക്തൻ അവിടെ പൂർണ്ണമായും വെളിച്ചം കടന്നുവരാൻ അനുവദിക്കുകയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. അതൊരു ശാന്തമായ കാരുണ്യമാണ്ന, മ്മുടെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ നാം തന്നെ പണിതുവെച്ച മേൽക്കൂരകളെ സ്നേഹത്തോടെ എടുത്തുമാറ്റുന്ന ദൈവികമായ കാരുണ്യം. നമ്മൾ എല്ലാം വിട്ടുകൊടുക്കുന്ന ആ നിമിഷം, സർവ്വശക്തന്റെ കരങ്ങളിൽ നാം പൂർണ്ണമായും സുരക്ഷിതരാണെന്ന വാഗ്ദാനമാണത്.