തണുത്തുറഞ്ഞ ജലാശയങ്ങളുടെ അരികിൽ മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം നിശബ്ദതയുണ്ട്. വെറുമൊരു ശബ്ദമില്ലായ്മയല്ല അത്; അതിനേക്കാൾ ഭാരമുള്ള, ഒരുതരം സാന്നിധ്യമുള്ള നിശബ്ദത. മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ മഞ്ഞിലുറഞ്ഞ ഒരു തടാകത്തിന്റെ കരയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഞാനത് ശരിക്കും അറിഞ്ഞത്. എനിക്ക് ചുറ്റും യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ലാതെ മഞ്ഞ് പെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മുന്നിലെ മലനിരകളെ മേഘങ്ങൾ പാതി വിഴുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇനിയൊരിക്കലും ഒഴുകില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചുറപ്പിച്ചതുപോലെ ആ തടാകം അത്രമേൽ നിശ്ചലമായിരുന്നു.
യാതൊരു യുക്തിയുമില്ലാതെ ഞാൻ കുറെനേരം അവിടെത്തന്നെ നിന്നു.
അവിടെ എനിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. വലിയ തിരിച്ചറിവുകളൊന്നും അവിടെനിന്ന് കിട്ടാനുണ്ടായിരുന്നില്ല, ആ കാഴ്ചയുടെ ആഴം പകർത്താൻ ഒരു ക്യാമറയ്ക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. ആ നിശബ്ദതയെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ പോന്ന ഒരൊറ്റ ചിന്തപോലും എന്റെയുള്ളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തടാകത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ വന്ന് വീണ് അലിഞ്ഞില്ലാതാകുന്ന മഞ്ഞുതുള്ളികളെ ഞാൻ വെറുതെ നോക്കിനിന്നു. വീഴുന്നു, ഇല്ലാതാകുന്നു. കുറച്ചുനേരം അത് നോക്കിനിന്നപ്പോൾ, സാധാരണ ജീവിതം എനിക്ക് ഒരിക്കലും അനുവദിച്ചുതരാത്ത രീതിയിൽ എന്റെയുള്ളിലെ എന്തോ ഒന്ന് വല്ലാതെ ശാന്തമാകുന്നതായി എനിക്ക് തോന്നി.
ഒരക്ഷരം പോലും മിണ്ടാതെ നമ്മളിൽ നിന്ന് എന്തൊക്കെയോ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ചിലയിടങ്ങളുണ്ട്; ഇതങ്ങനെ ഒരിടമായിരുന്നു.
ആ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഞാൻ ഫരീദുദ്ദീൻ അത്താറിന്റെ ‘ദി കോൺഫറൻസ് ഓഫ് ദി ബേർഡ്സ്’ (The Conference of the Birds) എന്ന പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പേർഷ്യൻ കവിത വായിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ രാജാവായ ‘സിമുർഗ്’ (Simorgh) എന്ന ഇതിഹാസ പക്ഷിയെത്തേടി ഒരുകൂട്ടം പക്ഷികൾ നടത്തുന്ന നീണ്ട, വിചിത്രമായ, ഹൃദയഭേദകമായ ഒരു യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള കവിതയാണത്. ഏഴ് താഴ്വരകൾ കടന്നുവേണം അവിടെയെത്താൻ; ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ കഠിനമാണ്. അന്വേഷണത്തിന്റെ താഴ്വര, സ്നേഹത്തിന്റെ താഴ്വര, അറിവിന്റെ താഴ്വര, നിർമമതയുടെ താഴ്വര, ഏകത്വത്തിന്റെ താഴ്വര, അമ്പരപ്പിന്റെ താഴ്വര, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും ശൂന്യതയുടെയും താഴ്വര. മിക്ക പക്ഷികളും ആ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കുന്നില്ല. ഓരോ താഴ്വരയിലും അവർക്ക് തിരികെപ്പോകാൻ ഓരോ കാരണങ്ങളുണ്ടാകും. ചിലർക്ക് ചൂട് സഹിക്കാനായില്ല. ചിലർക്ക് പിന്നിലുപേക്ഷിച്ചവയോടുള്ള സ്നേഹം വിടാനായില്ല. അടുത്ത താഴ്വര ആവശ്യപ്പെടുന്ന ത്യാഗങ്ങൾ അവർക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു.
അവസാനം വെറും മുപ്പത് പക്ഷികൾ മാത്രമാണ് അവിടെയെത്തുന്നത്.
അവർ അവിടെ കണ്ടെത്തിയതെന്താണെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നില്ല. പക്ഷേ, യഥാർത്ഥ സത്യങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നതുപോലെ ആ തിരിച്ചറിവ് എന്നെ നിശബ്ദമായി തകർത്തെറിഞ്ഞു.
ദുർമിറ്റോറിലെ ആ മഞ്ഞിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഞാനറിയാതെ തന്നെ ആ പക്ഷികളെക്കുറിച്ച് ഓർത്തുപോയി. കാരണം ആ പ്രകൃതി ശരിക്കും ആ താഴ്വരകളിലൊന്ന് പോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. പേടിപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നല്ല. നമ്മെ അമ്പരപ്പിക്കുന്ന ഒന്ന്. എന്തെങ്കിലും തെറ്റുപറ്റിയതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് യാത്രയുടെ ഈ ഭാഗം ഒരു ഭൂപടത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ നടന്നുതീർക്കാനുള്ളതല്ല എന്നതുകൊണ്ട് വഴി മാഞ്ഞുപോകുന്ന ഒരു താഴ്വര. ഒന്നും വ്യക്തമല്ലാത്ത, തണുത്തുറഞ്ഞ ആ വഴിയിലൂടെ തടാകത്തിലേക്ക് പെയ്യുന്ന മഞ്ഞും നോക്കി നിങ്ങളെ നടക്കാൻ വിട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിന്റെയൊക്കെ അർത്ഥമെന്താണെന്നറിയാതെ, ആ അനിശ്ചിതത്വത്തോട് പതിയെ സന്ധിചെയ്തുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് നടക്കാൻ.
നമ്മളിൽ പലരും ഇപ്പോൾ ആ താഴ്വരകളിലെവിടെയോ ആണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. യാത്ര തുടങ്ങുമ്പോഴുള്ള ആവേശമൊന്നും ഇപ്പോൾ ബാക്കിയുണ്ടാകില്ല. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയിട്ടുമില്ല. രണ്ടിനുമിടയിലുള്ള വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ ഏതോ ഒരു പാതിവഴിയിൽ. തിരികെപ്പോകാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അത്രയേറെ നാം ഇതിനോടകം ഉപേക്ഷിച്ചുകഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ ആ ഉപേക്ഷിച്ചതിനെയൊക്കെ ന്യായീകരിക്കുന്ന ഒന്നും ഇതുവരെ നാം കണ്ടെത്തിയിട്ടുമില്ല. ജീവിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളൊരിടമാണത്. എങ്കിലും എനിക്കറിയാവുന്ന മിക്കവരും ഏതെങ്കിലുമൊക്കെ രീതിയിൽ ഇപ്പോൾ അവിടെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
അത്താറിന്റെ കവിതയിലെ പക്ഷികൾ എപ്പോഴും ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും: ‘ഇനിയുമെത്ര ദൂരമുണ്ട്?’ ആ ചോദ്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം എന്നതായിരുന്നു അതിനുള്ള മറുപടി. ആ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കിയവർ മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ കുറവ് കഷ്ടപ്പാടുകൾ അനുഭവിച്ചവരല്ല. മറിച്ച്, ദൂരം അളക്കുന്നത് എന്നെന്നേക്കുമായി അവസാനിപ്പിച്ചവരാണവർ.
ദൂരം അളക്കുന്നത് എങ്ങനെ അവസാനിപ്പിക്കണം എന്ന് എനിക്കിപ്പോഴും അറിയില്ല. ഞാനെപ്പോഴും അളന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുകയാണ്. എന്റെ വളർച്ച, അർത്ഥങ്ങൾ, ലക്ഷ്യങ്ങൾ… ഇതെല്ലാം എങ്ങോട്ടെങ്കിലും എത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് ഞാൻ നിരന്തരം കണക്കുകൂട്ടുന്നു. അതിവിശാലവും ശാന്തവും അതിമനോഹരവുമായ ഒന്നിന്റെ അരികിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും എന്റെയുള്ളിലെ ഒരു ഭാഗം എവിടെയോ ഇരുന്ന് ഇതൊക്കെ കണക്കുകൂട്ടുകയായിരുന്നു.
പക്ഷേ, മോണ്ടിനെഗ്രോയിലെ ആ മഞ്ഞുവീഴുന്ന പ്രഭാതത്തിൽ, കുറച്ചുനേരത്തേക്ക് ഞാൻ അങ്ങനെയായിരുന്നില്ല.
മേഘങ്ങൾ മലനിരകളിലേക്ക് അത്രമേൽ താഴ്ന്നിറങ്ങിയിരുന്നു. പകുതിവെച്ച് മരങ്ങൾ ചാരനിറത്തിൽ മാഞ്ഞുപോയി. അതിനപ്പുറം എന്താണെന്ന് പറയാൻ പോലും കഴിയില്ല. വെറും കാലാവസ്ഥയും ഉയരവും പിന്നെ അതിനെല്ലാം പിന്നിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന അതിഭീമമായ എന്തോ ഒന്നിന്റെ സാന്നിധ്യവും മാത്രം. തടാകത്തിനക്കരെ ഒരു ചെറിയ ക്യാബിൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ വെളുത്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ നേർത്തൊരു ഇരുണ്ട രൂപം പോലെ അത് മങ്ങിയതേ കണ്ടുള്ളൂ. ആരോ ഒരാൾ അവിടെയത് പണിതിട്ടുണ്ട്. അത്രയേറെ ശാന്തതയോടും അത്രയേറെ വന്യതയോടും ചേർന്നുനിൽക്കാൻ ആരോ ഒരാൾ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമെടുക്കാൻ എന്തായിരിക്കും ഒരാളെ പ്രേരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകുക എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു. ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ഒന്നിനോട് ഇത്രയടുത്ത് സ്വന്തം ജീവിതം പടുത്തുയർത്തുക.
ഒരുപക്ഷേ ആ കവിത യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുന്നത് ഇതായിരിക്കാം. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചല്ല. വെളിപാടുകളെക്കുറിച്ചല്ല. മറിച്ച്, ആ താഴ്വരയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളായി മാറുന്നതിലെ പതുക്കെയുള്ള, ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ, തികച്ചും വ്യക്തിപരമായ പ്രക്രിയയെക്കുറിച്ചാകാം. തണുത്തുറഞ്ഞ അമ്പരപ്പിന്റെ താഴ്വരയിൽ നിന്നുപോലും, സ്വയം വിശദീകരിക്കാൻ തയ്യാറല്ലാത്തൊരു മനോഹരമായ കാഴ്ച നോക്കിനിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരാൾ. താൻ കാണുന്നതിനൊക്കെയും ഭാഷയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന കൃത്യമായ അർത്ഥങ്ങൾ വേണമെന്ന് നിർബന്ധം പിടിക്കാത്ത ഒരാൾ.
ഞാൻ ഇതുവരെ അങ്ങനെയൊരാളായി മാറിയിട്ടില്ല. എനിക്ക് അങ്ങനെ ആകണമെന്നുണ്ട്. ചിലപ്പോഴൊക്കെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഇതുപോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ വെച്ച് ഞാനത് അനുഭവിച്ചറിയാറുണ്ട്. എല്ലാം മനസ്സിലാക്കണമെന്ന എന്റെ ദുർവാശി ഇത്രയും വിശാലമായ ഈ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വലിയൊരു വിഡ്ഢിത്തമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നും; ആ നിമിഷങ്ങളിൽ ഞാനത് വിട്ടുകളയാറുമുണ്ട്.
മഞ്ഞ് പെയ്തുകൊണ്ടേയിരുന്നു. യാതൊരു പരാതിയുമില്ലാതെ തടാകം അത് ഏറ്റുവാങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ആ കാഴ്ചയുടെ ഒരംശം പോലും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ഫോട്ടോ ഞാനുമെടുത്തു. പിന്നെ കയ്യിലൊരു കുടയുമായി കുറച്ചുനേരം കൂടി ഞാനവിടെ നിന്നു. തണുപ്പ് അതിന്റെ ജോലി ചെയ്യട്ടെ എന്ന് ഞാൻ കരുതി. ആവശ്യമില്ലാത്തതെല്ലാം വെട്ടിമാറ്റി, യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണോ അവിടെയുള്ളത് അത് മാത്രം ബാക്കിയാക്കുന്ന ജോലി.
ആ തടാകത്തിൽ ഞാൻ എന്താണ് അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. ഞാനത് കണ്ടെത്തിയോ എന്നും എനിക്കറിയില്ല.
പക്ഷേ, ഭയമില്ലാതെ ആ അനിശ്ചിതത്വത്തെ ചേർത്തുപിടിക്കുക എന്നത് തന്നെയാകാം ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച ഉത്തരം.
ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഞാൻ ഇംഗ്ലീഷിലും എഴുതുന്നുണ്ട് കേട്ടോ. എന്റെ എഴുത്തുകൾ ഇവിടെ വായിക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് താല്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ എഴുതിയ ഒരു ചെറിയ പുസ്തകവും അവിടെയുണ്ട്. കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ളവർക്കായി കുറച്ച് പോഡ്കാസ്റ്റുകളും, കാണാനായി കുറച്ച് ചിത്രങ്ങളും ഇതിലുണ്ട്.
